Shloka 26
Tapas-śreṣṭhatā: Anāśana as the Highest Austerity
Bhagīratha–Brahmā Saṃvāda
Devanagari script
तपस्वी नियताहार: शममास्थाय वाग्यतः
Translation
तपस्वी नियताहारः शममास्थाय वाग्यतः । पितामह मिताहारी मौनी शान्तात्मा च सन् हिमवति सुदीर्घकालं तपोऽकरवम् । तेन तपसा प्रसन्नो भगवान् शङ्करो गङ्गायाः दुःसहां धारां स्वमूर्ध्नि धारयामास; तथापि तस्य तपसः फलेनैवाहं नास्मिन् लोके सिद्धिमवापम् ॥
Word by Word
तपस्वीan ascetic
तपस्वी:
Karta
TypeAdjective
Rootतपस्विन्
FormMasculine, Nominative, Singular
नियताहारःone with regulated food
नियताहारः:
Karta
TypeAdjective
Rootनियत-आहार
FormMasculine, Nominative, Singular
शमम्tranquillity, calm
शमम्:
Karma
TypeNoun
Rootशम
FormMasculine, Accusative, Singular
आस्थायhaving adopted/undertaken
आस्थाय:
TypeVerb
Rootआ-स्था
FormAbsolutive (Gerund)
वाक्-यतःrestrained in speech
वाक्-यतः:
Karta
TypeAdjective
Rootवाक्-यत
FormMasculine, Nominative, Singular
पितामहO grandsire
पितामह:
TypeNoun
Rootपितामह
FormMasculine, Vocative, Singular
मिताहारीmoderate in eating
मिताहारी:
Karta
TypeAdjective
Rootमित-आहारिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भगीरथ उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes