Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

Śama-prāptiḥ — Gautamī–Lubdhaka–Pannaga–Mṛtyu–Kāla-saṃvāda

Restraint through the Analysis of Karma and Time

अतः कष्टतरं कि नु मत्कृते यत्‌ पितामह: । इमामवस्थां गमितः: प्रत्यमित्रै रणाजिरे,मेरे ही कारण समराड्डणमें शत्रुओंने जो पितामहको इस अवस्थामें पहुँचा दिया, इससे बढ़कर कष्टकी बात और क्या हो सकती है?

ataḥ kaṣṭataraṃ ki nu matkṛte yat pitāmahaḥ | imām avasthāṃ gamitaḥ pratyamitraiḥ raṇājire ||

युधिष्ठिर उवाच—अतः कष्टतरं किं नु मत्कृते यत् पितामहः प्रत्यमित्रै रणाजिरे इमामवस्थां गमितः?

अतःtherefore, hence
अतः:
TypeIndeclinable
Rootअतः
कष्टतरम्more painful (thing)
कष्टतरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकष्टतर
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
किम्what?
किम्:
Karma
TypePronoun
Rootकिम्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
नुindeed, pray (interrogative particle)
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु
मत्कृतेfor my sake / because of me
मत्कृते:
Adhikarana
TypeNoun (used adverbially)
Rootमत्-कृत
FormNeuter, Locative, Singular
यत्which (that)
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
पितामहःgrandfather (Bhīṣma)
पितामहः:
Karta
TypeNoun
Rootपितामह
FormMasculine, Nominative, Singular
इमाम्this
इमाम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormFeminine, Accusative, Singular
अवस्थाम्condition, state
अवस्थाम्:
Karma
TypeNoun
Rootअवस्था
FormFeminine, Accusative, Singular
गमितःmade to go / brought (to)
गमितः:
TypeVerb (past passive participle)
Rootगम्
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (PPP)
प्रत्यमित्रैःby opposing enemies
प्रत्यमित्रैः:
Karana
TypeNoun
Rootप्रति-अमित्र
FormMasculine, Instrumental, Plural
रणाजिरेin the battlefield
रणाजिरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरणाजिर
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular

युधिछिर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
B
Bhīṣma (Pitāmaha)
E
enemy warriors (Pratyamitra)
B
battlefield (Raṇājira)