Shloka 34

Means to Liberation: Supremacy of Hari, Proper Salutations, and Purāṇic Authority

वायोः प्रतीकं यदि विप्रवर्यैः प्रतिष्ठितं चेन्नमनं हि कार्यम् / नैवेद्यशेषेण हरेश्च विष्णोः पूजा कृता चेन्न हि दोषलेशः

vāyoḥ pratīkaṃ yadi vipravaryaiḥ pratiṣṭhitaṃ cennamanaṃ hi kāryam / naivedyaśeṣeṇa hareśca viṣṇoḥ pūjā kṛtā cenna hi doṣaleśaḥ

विप्रवर्यैः सम्यक् प्रतिष्ठापितं वायोः प्रतीकं चेत् तस्मै नमस्कारः कर्तव्य एव। हरेर्विष्णोः नैवेद्यशेषेण कृता पूजा चेत् तत्र दोषलेशोऽपि न विद्यते।

vāyoḥof Vāyu
vāyoḥ:
Ṣaṣṭhī-sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootvāyu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
pratīkamthe emblem/image
pratīkam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpratīka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (contextually object of implied 'to bow')
yadiif
yadi:
Hetu/Condition (शर्त)
TypeIndeclinable
Rootyadi (अव्यय)
Formशर्तबोधक अव्यय (conditional particle): 'if'
vipra-varyaiḥby excellent brāhmaṇas
vipra-varyaiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvipra + varya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन; कर्मधारय: विप्राः एव वर्याः (excellent brāhmaṇas)
pratiṣṭhitam(is) established
pratiṣṭhitam:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootpra-ti-ṣṭhā (धातु)
Formकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'established'
cetif
cet:
Condition (शर्त)
TypeIndeclinable
Rootcet (अव्यय)
Formअव्यय, शर्त/सम्भावनाबोधक: 'if/then'
namanambowing
namanam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnamana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
hiindeed
hi:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय, निश्चय/हेतुबोधक निपात: 'indeed, for'
kāryamis required
kāryam:
Vidhi (विधि)
TypeAdjective
Rootkārya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेयविशेषण (predicative): 'to be done/required'
naivedya-śeṣeṇawith the remnant of the food-offering
naivedya-śeṣeṇa:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootnaivedya-śeṣa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: नैवेद्यस्य शेषः (remnant of food-offering)
hareḥof Hari
hareḥ:
Ṣaṣṭhī-sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
viṣṇoḥof Viṣṇu
viṣṇoḥ:
Ṣaṣṭhī-sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootviṣṇu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
pūjāworship
pūjā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpūjā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
kṛtāperformed
kṛtā:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'done/performed' (agrees with pūjā)
cetif
cet:
Condition (शर्त)
TypeIndeclinable
Rootcet (अव्यय)
Formअव्यय, शर्तबोधक: 'if'
nanot
na:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय
hiindeed
hi:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय, निश्चयार्थक
doṣa-leśaḥa trace of fault
doṣa-leśaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdoṣa + leśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: दोषस्य लेशः (a trace of fault)

Lord Vishnu (in dialogue with Garuda/Vinata-putra)

Concept: Properly consecrated symbols may be saluted; worship using naivedya remnants (prasāda) for Hari is blameless.

Vedantic Theme: Īśvara-bhakti expressed through śāstra-sanctioned upacāra; purity is grounded in intention and consecration rather than mere materiality.

Application: If a Vāyu emblem is installed by qualified brāhmaṇas, offer namaskāra; treat naivedya-śeṣa as prasāda and use it in Viṣṇu worship without scruple.

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Type: ritual space (temple/household shrine)

Related Themes: Garuda Purana 3.1.35-3.1.39 (Vaiṣṇava definition; Hari as sole refuge; Purāṇa-lakṣaṇa leading to Hari)

V
Vayu
B
Brahmanas
H
Hari
V
Vishnu

FAQs

This verse indicates that when a symbol is properly installed by qualified brāhmaṇas, showing reverence to it becomes a legitimate act of dharma rather than an error.

Yes—this verse explicitly states that performing Viṣṇu’s worship using the remainder of the food-offering carries no fault (no doṣa-leśa).

Respect properly consecrated forms used in worship, and treat prasāda/naivedya remnants as acceptable and sacred for devotional practice rather than as ritually “impure.”