Pitṛ-Stuti, Tarpaṇa, and the Ritual Power of Recitation in Śrāddha
रुचिरुवाच / प्रजानां सर्गकर्तृत्वमादिष्टं ब्रह्मणा मम / सो ऽहं पत्नीमभीप्सामि धन्यां दिव्यां प्रजावतीम्
ruciruvāca / prajānāṃ sargakartṛtvamādiṣṭaṃ brahmaṇā mama / so 'haṃ patnīmabhīpsāmi dhanyāṃ divyāṃ prajāvatīm
रुचिरुवाच—ब्रह्मणा मम प्रजानां सर्गकर्तृत्वम् आदिष्टम्। अतः अहं धन्यां दिव्यां प्रजावतीं पत्नीम् अभीप्सामि।
Ruciru (a sage)
Concept: Gṛhastha-dharma as a sanctioned means for prajā-sṛṣṭi (progeny/continuity) under Brahmā’s command; spouse sought for virtue and auspicious progeny.
Vedantic Theme: Svadharma within the cosmic order; desire disciplined by dharma (icchā aligned to niyama).
Application: Choose partnership based on character and shared dharmic aims; treat family life as responsibility—nurturing, ethical livelihood, and lineage duties.
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: shringara
Related Themes: Garuda Purana: recurring praise of gṛhastha duties supporting yajña, dāna, and śrāddha (thematic)
This verse frames progeny as a dharmic responsibility linked to cosmic order—creation is presented as an ordained duty, not merely a personal desire.
Indirectly: it emphasizes gṛhastha-dharma (householder duty). In the broader Purāṇic framework, righteous household life supports dharma, lineage continuity, and ritual obligations that aid spiritual progress.
Treat marriage and family life as an ethical responsibility: seek a partnership grounded in virtue, mutual duty, and dharmic living rather than impulse alone.