Shloka 29

Nāmāṣṭottara-dviśata: Gaṇa–Chandas–Yati Catalogue and Mnemonic Coding

Devanagari script

रसरुद्रैः शिखरिणी यमौ नसभला गुरुः / वसुग्रयतिः पृथ्वी जसौ जसयला गुरुः

Transliteration

rasarudraiḥ śikhariṇī yamau nasabhalā guruḥ / vasugrayatiḥ pṛthvī jasau jasayalā guruḥ

Translation

रसरुद्रगणसंख्याभ्यां शिखरिणी छन्दः; तत्र ‘यमौ’ इति क्रमः, ‘नसभला’ इति गुरुता। वसुग्रयतिसंख्याभ्यां पृथ्वी छन्दः; तत्र ‘जसौ’ इति क्रमः, ‘जसयला’ इति गुरुता।

Word by Word

• रसरुद्रैः: with rasa and rudra (as markers)
• रसरुद्रैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: रस+रुद्र (प्रातिपदिके)
• Form: द्वन्द्वसमासः (रस + रुद्र); पुंलिङ्गे तृतीया बहुवचनम्

• शिखरिणी: (a metre) Śikhariṇī
• शिखरिणी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिखरिणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्

• यमौ: (metre-gana) ya-mau
• यमौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यमौ (प्रातिपदिक)
• Form: द्विवचनान्त-रूपम्; पुंलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया द्विवचनम् (छन्दोगणनाम)

• नसभला: (a metre) Nasabhalā
• नसभला: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नस+भला (प्रातिपदिके)
• Form: द्वन्द्वसमासः (नस + भला); स्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्

• गुरुः: guru (heavy syllable; or name)
• गुरुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्

• वसुग्रयतिः: (a metre) Vasugrayati
• वसुग्रयतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वसु+ग्र+यति (प्रातिपदिके)
• Form: तत्पुरुषसमासः (वसु-ग्र-यतिः; यतिशब्दः प्रधानः); स्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्

• पृथ्वी: (a metre) Pṛthvī
• पृथ्वी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पृथ्वी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्

• जसौ: (metre-gana) ja-sau
• जसौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जसौ (प्रातिपदिक)
• Form: द्विवचनान्त-रूपम्; पुंलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया द्विवचनम् (छन्दोगणनाम)

• जसयला: (a metre) Jasayalā
• जसयला: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जस+यला (प्रातिपदिके)
• Form: द्वन्द्वसमासः (जस + यला); स्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्

• गुरुः: guru (heavy syllable; or name)
• गुरुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्

Speaker

Narrator/Compiler voice (prosody instruction within the text; not a Yama-afterlife dialogue unit)

Philosophical Teaching

Concept: Classification of metres via gaṇa counts and guru/laghu weight; disciplined rhythm as a form of knowledge.

Vedantic Theme: Niyama (order) and viveka (discrimination) applied to speech; precision as a sattvic refinement.

Application: Scan verses to confirm Śikhariṇī/Pṛthvī patterns; use guru/laghu markers to correct composition and chanting.

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: vira

Cross References

Related Themes: Garuda Purana 1.209.29 (Śikhariṇī and Pṛthvī definitions); Piṅgala/Chandas tradition: Śikhariṇī and Pṛthvī metres widely attested in classical prosody

Characters & Entities

• Chandas (Vedic/Sanskrit prosody)
• Gaṇa (metrical groups)
• Śikhariṇī
• Pṛthvī

FAQs

What is the importance of metre (chandas) in the Garuda Purana?

This verse shows that parts of the Garuda Purana preserve prosodic instructions—metre helps ensure correct recitation, memorization, and faithful transmission of the text.

How does this verse relate to Garuda Purana death rituals or Yama’s teachings?

It is not a ritual or afterlife instruction; it is a technical note on chandas (metre), indicating that the chapter segment includes metrical classification alongside narrative or doctrinal material.

Practical application of this wisdom today?

When chanting or teaching the Garuda Purana, use the metre cues (Śikhariṇī, Pṛthvī; guru/laghu awareness) to keep rhythm and pronunciation consistent with traditional recitation.