Shloka 1

दृ नामैकचत्वारिंशदुत्तरशततमो ऽध्यायः ब्रह्मोवाच / विंशादीन्पालयामास ह्यवतीर्णो हरिः प्रभुः / दैत्यधर्मस्य नाशार्थं वेदधर्मादिगुप्तये

dṛ nāmaikacatvāriṃśaduttaraśatatamo 'dhyāyaḥ brahmovāca / viṃśādīnpālayāmāsa hyavatīrṇo hariḥ prabhuḥ / daityadharmasya nāśārthaṃ vedadharmādiguptaye

ब्रह्मोवाच—अवतीर्णो हरिः प्रभुर्विंशादीन्पालयामास। दैत्यधर्मविनाशार्थं वेदधर्मादिगुप्तये॥

दृ(marker)
दृ:
Sambandha (Text marker)
TypeIndeclinable
Rootदृ (अव्यय/पाठचिह्न)
Formअव्ययम्; पाठ-निर्देशकः/चिह्नम् (editorial marker)
नामnamed
नाम:
Sambandha (Apposition marker)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनिपातः; नामार्थे/प्रसिद्ध्यर्थे (called/namely)
एकचत्वारिंशदुत्तरशततमःthe 141st
एकचत्वारिंशदुत्तरशततमः:
Viśeṣaṇa (Qualifier of अध्यायः)
TypeAdjective
Rootएक-चत्वारिंशत्-उत्तर-शत-तम (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; संख्यासमासः/तत्पुरुषः (शतस्य उत्तरः एकचत्वारिंशत्; तमप्-प्रत्ययान्तः = ordinal)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (Speaker/Subject)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
विंशादीन्the twenty (and others)
विंशादीन्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootविंशति-आदि (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; तत्पुरुषः (विंशतिः आदिः येषाम्)
पालयामासprotected, maintained
पालयामास:
Kriya (Action)
TypeVerb
Root√पाल् (धातु)
Formलिट् (Periphrastic perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
हिindeed
हि:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपातः (particle)
अवतीर्णःdescended, incarnated
अवतीर्णः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअव-√तॄ (धातु) → अवतीर्ण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्तः (क्त), पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (हरिः)
हरिःHari
हरिः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
प्रभुःthe Lord
प्रभुः:
Samānādhikaraṇa (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; हरिणः समानाधिकरणम्
दैत्यधर्मस्यof the demons' dharma
दैत्यधर्मस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootदैत्य-धर्म (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्; तत्पुरुषः (दैत्यस्य धर्मः)
नाशार्थम्for the destruction
नाशार्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootनाश-अर्थ (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; प्रयोजनार्थे (अर्थे) = हेतु/उद्देश्य (for the purpose of destruction)
वेदधर्मादिगुप्तयेfor the protection of Vedic dharma etc.
वेदधर्मादिगुप्तये:
Sampradāna (Recipient/Purpose dative)
TypeNoun
Rootवेद-धर्म-आदि-गुप्ति (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्गः, चतुर्थी-विभक्तिः (Dative/4th), एकवचनम्; तत्पुरुषः (वेदधर्मादीनां गुप्तिः)

Brahma

Concept: Hari descends to protect the righteous and preserve Vedic dharma, destroying demonic conduct.

Vedantic Theme: Ishvara-anugraha and dharma-samsthapanarthaya; divine governance sustaining rta/dharma.

Application: Support dharmic institutions and personal discipline; interpret crises as calls to restore ethical order through right action and devotion.

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: adbhuta

Type: realm

Related Themes: Garuda Purana avatara narratives and dharma-protection motifs; Garuda Purana praise of Vishnu as protector of Veda and yajna

B
Brahma
H
Hari (Vishnu)
D
Daityas (demons)
V
Vedic Dharma

FAQs

This verse frames Vishnu’s descent as a divine intervention specifically to preserve Vedic dharma and its allied sacred practices when they are threatened by demonic or anti-dharmic conduct.

It states that Hari incarnates to destroy daitya-dharma (demonic norms) and to protect veda-dharma—presenting avatāra as restoration of righteous order rather than merely a historical event.

Uphold dharma through ethical conduct and support for authentic sacred learning and practice, while actively rejecting harmful, exploitative, or deceptive forms of “dharma.”