Home›Garuda Purana›Brahma Khanda›Adhyaya 115›Shloka 28
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 28

Nīti-saṅgraha: Conduct, Association, Kali-yuga Decline, and the Supremacy of Vidyā

Devanagari script

आयुर्वर्षशतं नृणां परिमितं रात्रौ तदर्धं गतं तस्यार्धस्थितकिञ्चिदर्धमधिकं बाल्यस्य काले गतम् / किञ्चिद्वन्धुवियोगदुः खमरणैर्भूपालसेवागतं शेषं वारितरङ्गगर्भचपलं मानेन किं मानिनाम्

Transliteration

āyurvarṣaśataṃ nṛṇāṃ parimitaṃ rātrau tadardhaṃ gataṃ tasyārdhasthitakiñcidardhamadhikaṃ bālyasya kāle gatam / kiñcidvandhuviyogaduḥ khamaraṇairbhūpālasevāgataṃ śeṣaṃ vāritaraṅgagarbhacapalaṃ mānena kiṃ māninām

Translation

आयुर्वर्षशतं नॄणां परिमितं रात्रौ तदर्धं गतम् तस्यार्धस्थितकिञ्चिदर्धमधिकं बाल्यस्य काले गतम् । किञ्चिद्बन्धुवियोगदुःखमरणैर्भूपालसेवागतं शेषं वारितरङ्गगर्भचपलं मानेन किं मानिनाम् ॥

Word by Word
आयुःlifespan
आयुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
वर्षशतम्a hundred years
वर्षशतम्:
Measure (परिमाण)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक) + शत (संख्या-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; द्विगु-समासः ‘शतं वर्षाणि’
नृणाम्of men
नृणाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन
परिमितम्limited/measured
परिमितम्:
Predicate (विधेय)
TypeAdjective
Rootपरिमित (कृदन्त; √मा धातु, उपसर्ग परि-, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘आयुः’ इत्यस्य विधेय-विशेषणम्
रात्रौin the night (time of sleep)
रात्रौ:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
तत्-अर्धम्half of that
तत्-अर्धम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अर्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; ‘तस्य अर्धम्’ इति षष्ठी-तत्पुरुष
गतम्is spent
गतम्:
Predicate (विधेय)
TypeVerb
Rootगत (कृदन्त; √गम् धातु, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘has gone/has been spent’ (भावे)
तस्यof that (remaining half)
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसक/पुं, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
अर्धस्थितकिञ्चित्-अर्धम्-अधिकम्a little more than half of the remaining half
अर्धस्थितकिञ्चित्-अर्धम्-अधिकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअर्ध (प्रातिपदिक) + स्थित (कृदन्त; √स्था, क्त) + किञ्चित् (अव्यय/सर्वनाम) + अर्ध (प्रातिपदिक) + अधिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; समास-समूहः—‘अर्धे स्थितं किञ्चित् अर्धम् अधिकम्’ (अल्पाधिक्यनिर्देश)
बाल्यस्यof childhood
बाल्यस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootबाल्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
कालेin the time
काले:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
गतम्is spent
गतम्:
Predicate (विधेय)
TypeVerb
Rootगत (कृदन्त; √गम्, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भूतकृदन्त ‘spent’ (पूर्ववत्)
किञ्चित्some
किञ्चित्:
Quantifier (परिमाण)
TypeIndeclinable
Rootकिञ्चित् (सर्वनाम/अव्यय)
Formपरिमाणवाचक अव्यय (adverb) ‘some/a little’
वन्धुवियोगदुःखमरणैःby separation from kin, sorrow, and death
वन्धुवियोगदुःखमरणैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवन्धु (प्रातिपदिक) + वियोग (प्रातिपदिक) + दुःख (प्रातिपदिक) + मरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (समाहारार्थे)
भूपालसेवागतम्spent in serving kings
भूपालसेवागतम्:
Predicate/Qualifier (विधेय/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभूपाल (प्रातिपदिक) + सेवा (प्रातिपदिक) + गत (कृदन्त; √गम्, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘भूपालस्य सेवा’ (षष्ठी-तत्पुरुष) + ‘गतम्’ = सेवया व्यतीतम्; ‘किञ्चित्’ इत्यस्य/आयुषः अंशस्य विशेषणम्
शेषम्the remainder
शेषम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशेष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘remaining (portion)’
वारितरङ्गगर्भचपलम्fickle like a wave in water
वारितरङ्गगर्भचपलम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवारि (प्रातिपदिक) + तरङ्ग (प्रातिपदिक) + गर्भ (प्रातिपदिक) + चपल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; बहु-षष्ठी/तत्पुरुष-श्रृङ्खला—‘वारिणः तरङ्गस्य गर्भ इव चपलम्’ (उपमानार्थे) शेषस्य विशेषणम्
मानेनby pride
मानेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
किम्what (use)
किम्:
Interrogative (प्रश्न)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाचक
मानिनाम्of the proud
मानिनाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमानिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन; ‘proud persons’
Speaker

Lord Vishnu (in instruction to Garuda/Vinata-putra)

Philosophical Teaching

Concept: Of a hundred years, half is lost to nights; much of the remainder to childhood/dependence, separations and deaths, and worldly service; what remains is wave-like and unstable—therefore pride is irrational.

Vedantic Theme: Anityatā and asāratā (lack of essence) of saṃsāra; māna-tyāga as a prerequisite for higher knowledge/bhakti; kāla as the great accountant.

Application: Cultivate humility and urgency: reduce ego-driven pursuits, simplify obligations, and dedicate stable daily time to dharma, study, and devotion.

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: karuna

Geographic Context

Type: temporal and social landscape; court/political sphere implied

Cross References

Related Themes: Garuda Purana nīti on kāla’s division of life and condemnation of māna; counsel against excessive rāja-sevā (theme-parallel)

FAQs

This verse stresses that most of life is consumed by sleep, childhood dependence, grief, and worldly obligations, urging detachment and spiritual seriousness.

By warning against pride and wasted time, it implies that one should prepare through dharma and inner discipline, since worldly life is unstable and quickly passes.

Reduce ego-driven pursuits, prioritize dharma and spiritual practice, and treat time as limited—using daily life for humility, service, and self-purification.

←Previous Verse
Next Verse→