Shloka 49
Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
श्रीभगवानुवाच भवतां सुविधास्यामि तेजसैवोपबृंहमम् / यदुच्यते मयेदानीं युष्माभिस्त द्विधीयताम्
Transliteration
śrībhagavānuvāca bhavatāṃ suvidhāsyāmi tejasaivopabṛṃhamam / yaducyate mayedānīṃ yuṣmābhista dvidhīyatām
Translation
श्रीभगवानुवाच— भवतां सुविधास्यामि तेजसैवोपबृंहमम्। यदुच्यते मयेदानीं युष्माभिस्तद् विधीयताम्॥
Word by Word
श्रीrevered, glorious
श्री:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; उपपद/उपाधि-रूपेण पूर्वपद (honorific)
भगवान्the Lord
भगवान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
भवताम्of you (all)
भवताम्:
Sampradana/Relation (सम्प्रदान/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन; respectful ‘of you (all)’
सुविधास्यामिI will make (things) go well / I will set right
सुविधास्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु) + वि-उपसर्ग + सु-उपसर्ग
Formलृट्-लकार (simple future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘I shall arrange well’
तेजसाby (my) power/splendor
तेजसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
एवindeed, alone
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle)
उपबृंहमम्strengthening, reinforcement
उपबृंहमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootउप + बृंह् (धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त/भाववाचक ‘strengthening, augmentation’ (as object of implied action)
यत्whatever
यत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; relative pronoun ‘what/that which’
उच्यतेis said
उच्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट्-लकार (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive) ‘is said’
मयाby me
मया:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (कर्ता in passive/करण), एकवचन; ‘by me’
इदानीम्now
इदानीम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइदानीम् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
युष्माभिःby you (all)
युष्माभिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (कर्ता/करण), बहुवचन; ‘by you (all)’
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; demonstrative pronoun referring to the instruction
द्विधीयताम्let it be done / be carried out
द्विधीयताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु) + द्वि-उपसर्ग
Formलोट्-लकार (imperative), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि/भावे प्रयोग ‘let it be carried out/put into effect’