Shloka 20
Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
त्वया मया च रहिताः सर्वे देवाः पलायिताः / गत्वा तु ब्रह्मसदनं नत्वा तद्वृत्तमूचिरे
Transliteration
tvayā mayā ca rahitāḥ sarve devāḥ palāyitāḥ / gatvā tu brahmasadanaṃ natvā tadvṛttamūcire
Translation
त्वया मया च रहिताः सर्वे देवाः पलायिताः। गत्वा तु ब्रह्मसदनं नत्वा तद्वृत्तमूचिरे॥
Word by Word
त्वयाby you
त्वया:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootत्वद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), पुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग (common), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन (Singular)
मयाby me
मया:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), पुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग (common), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन (Singular)
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
रहिताःdeprived (of)
रहिताः:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootरहित (कृदन्त/प्रातिपदिक; √रह्/रह्-भावे इति व्युत्पत्तिः)
Formभूतकृदन्त-प्राय (adjectival), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन (Plural); '—रहित' = 'devoid of'
सर्वेall
सर्वे:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्व-शब्द (all)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन (Plural)
पलायिताःhaving fled / fled away
पलायिताः:
क्रिया/विधेय (Predicate action/state)
TypeVerb
Root√पलाय् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्रियाविशेषणवत्/विधेय (predicate)
गत्वाhaving gone
गत्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
TypeVerb
Root√गम् (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), पूर्वकाल (prior action)
तुthen/indeed
तु:
सम्बन्धसूचक (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/अन्वय (but/indeed)
ब्रह्मसदनम्Brahmā's abode
ब्रह्मसदनम्:
कर्म (Karma/Object of 'गत्वा')
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + सदन (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative): 'ब्रह्मणः सदनम्'; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
नत्वाhaving bowed
नत्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
TypeVerb
Root√नम् (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकाल
तत्that
तत्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (अत्र) 'that' referring to the matter/event
वृत्तम्the occurrence
वृत्तम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवृत्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; 'वृत्त' = घटना/वृत्तान्त (event)
ऊचिरेthey told / reported
ऊचिरे:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; आत्मनेपद-रूप (Ātmanepada)