Shloka 13
Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
नात्यर्थम करोद्वैरं दैत्येष्वपि महातपाः / बभूवतुस्तुल्यबलौ तदा देत्येन्द्रवासवौ
Transliteration
nātyarthama karodvairaṃ daityeṣvapi mahātapāḥ / babhūvatustulyabalau tadā detyendravāsavau
Translation
नात्यर्थमकरोद्वैरं दैत्येष्वपि महातपाः। बभूवतुः तुल्यबलौ तदा दैत्येन्द्रवासवौ॥
Word by Word
नnot
न:
Pratishedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation)
अति-अर्थम्excessively
अति-अर्थम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअति (अव्यय) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; क्रियाविशेषण (excessively)
अकरोत्made/did
अकरोत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect/past), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
वैरम्enmity
वैरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवैर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
दैत्येषुamong the Daityas
दैत्येषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), बहुवचन
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अप्यर्थ (also/even)
महातपाःthe great ascetic
महातपाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहातपस् (प्रातिपदिक; महा+तपस्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः कर्मधारयः (‘महान् तपः यस्य’)
बभूवतुःthe two became
बभूवतुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथम-पुरुष, द्विवचन; परस्मैपद
तुल्यबलौequal in strength
तुल्यबलौ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतुल्यबल (प्रातिपदिक; तुल्य+बल)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; समासः कर्मधारयः; विशेषणम् (देत्येन्द्रवासवौ)
तदाthen
तदा:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (time adverb)
दैत्येन्द्रवासवौthe Daitya-king and Vāsava (Indra)
दैत्येन्द्रवासवौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदैत्येन्द्र (प्रातिपदिक; दैत्य+इन्द्र) + वासव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; समासः द्वन्द्वः (दैत्येन्द्रः च वासवः च)