Shloka 29
अगम्यागमन-निष्कृति-निर्णयः
Expiations for Forbidden Sexual Relations
Devanagari script
पञ्चापञ्चात्मतृप्त्यर्थं मथनं क्रियतेतराम् / एवं मन्त्रानुभावात्स्यान्मथनं क्रियते यदि
Transliteration
pañcāpañcātmatṛptyarthaṃ mathanaṃ kriyatetarām / evaṃ mantrānubhāvātsyānmathanaṃ kriyate yadi
Translation
पञ्चापञ्चात्मतृप्त्यर्थं मथनं क्रियतेऽतिराम्। एवं मन्त्रानुभावात् स्यात्—मथनं क्रियते यदि।
Word by Word
पञ्च-अपञ्च-आत्म-तृप्ति-अर्थम्for the sake of (their) satisfaction
पञ्च-अपञ्च-आत्म-तृप्ति-अर्थम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootपञ्च (प्रातिपदिक) + अपञ्च (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक) + तृप्ति (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास (adverbial compound) ending in -अर्थम्; अर्थे द्वितीया (accusative used adverbially): 'for the sake of ...'; समासार्थः: 'for the sake of satisfaction of the five and the non-five (i.e., all categories), as self' (interpretive)
मथनम्churning; agitation
मथनम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमथन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
क्रियतेis done; is performed
क्रियते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद (Ātmanepada), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); कर्मणि प्रयोग (passive voice)
इतराम्exceedingly; greatly
इतराम्:
Prakāra (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootइतर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोग (indeclinable-like usage) as intensifier with verb: 'exceedingly/very' (classical usage)
एवम्thus
एवम्:
Prakāra (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (Indeclinable), प्रकारवाचक (manner adverb)
मन्त्र-अनुभावात्from the power of mantra
मन्त्र-अनुभावात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक) + अनुभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन (Singular); समासः—तत्पुरुषः: मन्त्र-अनुभाव = 'power/effect of mantra'
स्यात्would be; may be
स्यात्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद (Parasmaipada), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
मथनम्churning
मथनम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमथन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
क्रियतेis done
क्रियते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद (Ātmanepada), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); कर्मणि प्रयोग (passive voice)
यदिif
यदि:
Nimitta (निमित्त)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formअव्यय (Indeclinable), शर्तवाचक (conditional particle)