Shloka 62
दिक्पालादि-शिवलोकान्तर-कथनम्
Account of the Dikpālas and Intervening Realms toward Śiva’s Worlds
Devanagari script
तत्र नौकासहस्रेण संचरन्त्यो मदोद्धताः / उपासते सदा सत्तं नौकास्थं कुसुमायुधम्
Transliteration
tatra naukāsahasreṇa saṃcarantyo madoddhatāḥ / upāsate sadā sattaṃ naukāsthaṃ kusumāyudham
Translation
तत्र मदोद्धताः स्त्रियो नौकासहस्रेण सञ्चरन्त्यः सदा नौकास्थं कुसुमायुधं सत्तं देवमुपासते।
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formस्थानवाचक-अव्यय (locative adverb)
नौका-सहस्रेणby/with a thousand boats
नौका-सहस्रेण:
करण (Karaṇa)
TypeNoun
Rootनौका (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; साधन/करण-निर्देशः
संचरन्त्यःmoving about
संचरन्त्यः:
कर्ता (Kartā)
TypeVerb
Rootसम्+चर् (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
मद-उद्धताःarrogant from intoxication
मद-उद्धताः:
कर्ता-विशेषण (Kartā-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootमद (प्रातिपदिक) + उद्धत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण (qualifying the subject)
उपासतेthey worship/attend upon
उपासते:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootउप+आस् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
सदाalways
सदा:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
सत्तम्the excellent one
सत्तम्:
कर्म (Karma)
TypeAdjective
Rootसत्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; अतिशयार्थे (superlative sense: best/excellent)
नौका-स्थम्standing in a boat
नौका-स्थम्:
कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootनौका (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (of the object)
कुसुम-आयुधम्Kāmadeva (flower-weaponed one)
कुसुम-आयुधम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootकुसुम (प्रातिपदिक) + आयुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; बहुव्रीहिः—‘कुसुमानि आयुधानि यस्य’ (one whose weapons are flowers)