Shloka 26
दिक्पालादि-शिवलोकान्तर-कथनम्
Account of the Dikpālas and Intervening Realms toward Śiva’s Worlds
Devanagari script
तन्मध्यकक्ष्याभागे ऽस्ति सर्वाप्यानन्दवापिका / तत्र दिव्यं महामद्यं बकुलामोदमेदुरम् / प्रतप्तकनकच्छायं तज्जलत्वेन वर्त्तते
Transliteration
tanmadhyakakṣyābhāge 'sti sarvāpyānandavāpikā / tatra divyaṃ mahāmadyaṃ bakulāmodameduram / prataptakanakacchāyaṃ tajjalatvena varttate
Translation
तस्य मध्यकक्ष्याभागे सर्वत्रानन्दप्रदा ‘आनन्दवापिका’ नाम वर्तते। तत्र दिव्यं महामद्यं बकुलकुसुमसौरभसमृद्धं प्रतप्तकनकच्छायं जलरूपेण प्रवहति।
Word by Word
तत्of that
तत्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध-निर्देशक (genitive relation)
मध्यकक्ष्याभागेin the section of the middle enclosure
मध्यकक्ष्याभागे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्य + कक्ष्या + भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative)
अस्तिis/exists
अस्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सर्वाall/entire
सर्वा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle); समुच्चय/अपि-भाव
आनन्दवापिकाthe Joy-pond
आनन्दवापिका:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआनन्द + वापिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तृपद (subject)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय-देशवाचक (locative adverb)
दिव्यम्divine
दिव्यम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (महामद्यस्य)
महामद्यम्great liquor
महामद्यम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा + मद्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्तृ/कर्म-सम्भाव्य (context: subject of वर्त्तते)
बकुलामोदमेदुरम्rich with the fragrance of bakula
बकुलामोदमेदुरम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootबकुल + आमोद + मेदुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (महामद्यस्य)
प्रतप्तकनकच्छायम्having the sheen of heated gold
प्रतप्तकनकच्छायम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रतप्त + कनक + छाया (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (महामद्यस्य)
तत्of that
तत्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (जलत्वेन)
जलत्वेनas water / in the form of water
जलत्वेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootजलत्व (प्रातिपदिक; भाव/तत्त्व-प्रत्यय -त्व)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण/हेतु-भाव (instrumental: 'as/with the state of water')
वर्त्ततेexists/behaves/appears
वर्त्तते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद