Shloka 55
Devanagari script
इत्थं प्रववृते युद्धं मृत्योश्च त्रासदायकम् / चतुर्थयुद्धदिवसे प्रातरा रभ्यभीषणम् / प्रहरद्वयपर्यन्तं सेनयोरुभयोरपि
Transliteration
itthaṃ pravavṛte yuddhaṃ mṛtyośca trāsadāyakam / caturthayuddhadivase prātarā rabhyabhīṣaṇam / praharadvayaparyantaṃ senayorubhayorapi
Translation
एवं प्रववृते युद्धं मृत्योस्त्रासकरं महत्। चतुर्थेऽहनि प्रातः स्यात् अतिभीषणमादितः॥ प्रहरद्वयपर्यन्तं सेनयोरुभयोः समम्॥
Word by Word
इत्थम्thus
इत्थम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootइत्थम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
प्रववृतेwent on / occurred
प्रववृते:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वृत्त्/वृत् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
युद्धम्the battle
युद्धम्:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; अत्र कर्तृ/कर्मभावे सन्दर्भानुसारम् (युद्धं प्रववृते)
मृत्योःof death
मृत्योः:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमृत्यु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
चand
च:
समुच्चय (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
त्रास-दायकम्terror-giving
त्रास-दायकम्:
विशेषण (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रास (प्रातिपदिक) + दायक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (त्रासं ददाति इति)
चतुर्थ-युद्ध-दिवसेon the fourth day of the battle
चतुर्थ-युद्ध-दिवसे:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचतुर्थ (प्रातिपदिक) + युद्ध (प्रातिपदिक) + दिवस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (युद्धस्य चतुर्थः दिवसः)
प्रातर्in the morning
प्रातर्:
कालाधिकरण (Temporal/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootप्रातर् (अव्यय/प्रातिपदिक-निपात)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)
अभिtowards, intensely
अभि:
उपसर्ग (Preverb/उपसर्ग)
TypeIndeclinable
Rootअभि (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्यय; दिशावाचक/समन्तात् (preverb/adverbial particle)
भीषणम्terrible
भीषणम्:
विशेषण (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभीषण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (युद्धम्) विशेषणम्
प्रहर-द्वय-पर्यन्तम्up to two watches (about six hours)
प्रहर-द्वय-पर्यन्तम्:
परिमाण/अवधि (Extent/अवधि)
TypeIndeclinable
Rootप्रहर (प्रातिपदिक) + द्वय (प्रातिपदिक) + पर्यन्त (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमास; अव्ययवत् प्रयोगः; द्वितीयान्त-पर्यन्त (up to the limit of...)
सेनयोःof the two armies
सेनयोः:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसेना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), द्विवचन
उभयोःof both
उभयोः:
विशेषण (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th/षष्ठी), द्विवचन; (सेनयोः) विशेषणम्
अपिalso / even
अपि:
निपात (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अपि-कार (emphatic/also)