Shloka 146
Viśukra–Viṣaṅga-vadha (The Slaying of Viśukra and Viṣaṅga) — Lalitopākhyāna
Devanagari script
सैन्यं समस्तमपि सङ्गरकर्मखिन्नं भण्डासुरप्रबलबाणकृशानुतप्तम् / अस्तं गते सवितरि प्रथितप्रभावा श्रीदेवता शिबिरमात्मन आनिनाय
Transliteration
sainyaṃ samastamapi saṅgarakarmakhinnaṃ bhaṇḍāsuraprabalabāṇakṛśānutaptam / astaṃ gate savitari prathitaprabhāvā śrīdevatā śibiramātmana ānināya
Translation
समस्तं सैन्यमपि सङ्गरकर्मखिन्नं, भण्डासुरप्रबलबाणकृशानुतप्तम्। अस्तं गते सवितरि प्रथितप्रभावा, श्रीदेवता स्वशिबिरमात्मन आनिनाय॥
Word by Word
सैन्यम्army
सैन्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसैन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
समस्तम्entire
समस्तम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसमस्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; agreeing with सैन्यम्
अपिalso, even
अपि:
Sambandha/Emphasis (निपातार्थ)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
सङ्गरकर्मखिन्नम्wearied by the work of battle
सङ्गरकर्मखिन्नम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसङ्गर+कर्म+खिन्न (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष: ‘wearied by battle-work’
भण्डासुरप्रबलबाणकृशानुतप्तम्scorched by the fire of Bhaṇḍāsura’s mighty arrows
भण्डासुरप्रबलबाणकृशानुतप्तम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभण्डासुर+प्रबल+बाण+कृशानु+तप्त (कृदन्त; √तप् धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; क्त-प्रत्यय; बहुपद-तत्पुरुष: ‘heated/burnt by the fire of the strong arrows of Bhaṇḍāsura’
अस्तम्to setting (west)
अस्तम्:
Gati/Karma (गति/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; ‘to setting’ with √गम्
गतेwhen (it) had gone
गते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootगत (कृदन्त; √गम् धातु)
Formसप्तमी (7), एकवचन; सति-सप्तमी construction; भूतकृदन्त (क्त)
सवितरिwhen the sun
सवितरि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; सति-सप्तमी
प्रथितप्रभावाof renowned might
प्रथितप्रभावा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रथित (कृदन्त; √प्रथ् धातु) + प्रभाव (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्मधारय ‘renowned in power’
श्रीदेवताthe revered goddess
श्रीदेवता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री+देवता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्मधारय (‘auspicious goddess’)
शिबिरम्camp
शिबिरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशिबिर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
आत्मनःof herself, her own
आत्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; स्वार्थे (reflexive possessive)
आनिनायled/brought
आनिनाय:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√नी (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; causative sense not intended here (simple perfect of √नी)