Shloka 114
Viśukra–Viṣaṅga-vadha (The Slaying of Viśukra and Viṣaṅga) — Lalitopākhyāna
Devanagari script
अथ श्रीललितावामहस्ततर्जनिकानखात् / कोदण्डरामः समभूल्लक्ष्मणेन समन्वितः
Transliteration
atha śrīlalitāvāmahastatarjanikānakhāt / kodaṇḍarāmaḥ samabhūllakṣmaṇena samanvitaḥ
Translation
अथ श्रीललिताया वामहस्तस्य तर्जनिकानखात् कोदण्डधारी श्रीरामः लक्ष्मणसमन्वितः सहसा प्रादुरभवत्।
Word by Word
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/प्रसङ्गसूचक)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रमसूचक/आरम्भसूचक (indeclinable particle: then/now)
श्री-ललिता-वाम-हस्त-तर्जनी-का-नखात्from the nail of Śrī Lalitā’s left-hand index finger
श्री-ललिता-वाम-हस्त-तर्जनी-का-नखात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + ललिता (प्रातिपदिक) + वाम (प्रातिपदिक) + हस्त (प्रातिपदिक) + तर्जनी (प्रातिपदिक) + का (प्रातिपदिक) + नख (प्रातिपदिक) (समास)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-आश्रित समासपद; पञ्चमी विभक्ति (अपादान/ablative), एकवचन; समासविग्रहः: श्रीललितायाः वामहस्तस्य तर्जनिकायाः नखात् (from the nail of the index-finger of the left hand of Śrī Lalitā)
कोदण्ड-रामःRāma with the bow (Kodaṇḍa-Rāma)
कोदण्ड-रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकोदण्ड (प्रातिपदिक) + राम (प्रातिपदिक) (समास)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (कर्तृ/nom.), एकवचन; कर्मधारयः: कोदण्डधारी रामः (Rāma bearing the bow)
समभूत्appeared / came to be
समभूत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलुङ् (Aorist/अद्यतनभूत), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग: सम्; अर्थः: अभवत्/समभवत् (came into being/appeared)
लक्ष्मणेनwith Lakṣmaṇa
लक्ष्मणेन:
Sahakaraka (सहकारक/सह)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति (करण/सह/inst.), एकवचन; सहार्थे (with Lakṣmaṇa)
समन्वितःaccompanied (by)
समन्वितः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + अन्वि (धातु) → समन्वित (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying kodaṇḍarāmaḥ): समन्वितः = सहितः (accompanied)