Shloka 69
Gaṇanātha-Parākrama (Episode of Gaṇeśa’s Martial Exploit) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
विविधा मदिराधारा बलोत्साहविवर्धनीः / यस्या यस्या मनःप्रीती रुचिः स्वादो यथायथा
Transliteration
vividhā madirādhārā balotsāhavivardhanīḥ / yasyā yasyā manaḥprītī ruciḥ svādo yathāyathā
Translation
विविधा मदिराधाराः बलोत्साहविवर्धन्यः। यस्य यस्य मनःप्रीतिः रुचिः स्वादो यथायथम्॥
Word by Word
विविधाःvarious
विविधाः:
कर्तृ-विशेषण (Subject qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
मदिरा-धाराःstreams of liquor
मदिरा-धाराः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमदिरा + धारा (प्रातिपदिके)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मदिरायाः धाराः)
बल-उत्साह-विवर्धनीःincreasing strength and enthusiasm
बल-उत्साह-विवर्धनीः:
कर्तृ-विशेषण (Subject qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootबल + उत्साह + विवर्धनी (प्रातिपदिके)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (बलस्य उत्साहस्य च विवर्धनीः) विशेषण
यस्याःof which (one)
यस्याः:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; सम्बन्धे ‘of which/whose’
यस्याःof which (another)
यस्याः:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; पुनरुक्ति (each one’s)
मनः-प्रीतिःdelight of the mind
मनः-प्रीतिः:
कर्ता/वर्ण्य (Topic/प्रथमा)
TypeNoun
Rootमनस् + प्रीति (प्रातिपदिके)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मनसः प्रीतिः)
रुचिःtaste/liking
रुचिः:
कर्ता/वर्ण्य (Topic/प्रथमा)
TypeNoun
Rootरुचि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्वादःflavor
स्वादः:
कर्ता/वर्ण्य (Topic/प्रथमा)
TypeNoun
Rootस्वाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
यथा-यथाas (in each case)
यथा-यथा:
क्रियाविशेषण/सम्बन्ध (Correlative adverb)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्त-अव्यय (correlative: as...so; ‘in whatever way, accordingly’)