Shloka 3
Gaṇanātha-Parākrama (Episode of Gaṇeśa’s Martial Exploit) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
तावुभौ परमक्रुद्धौ भण्डदैत्येन देशितौ / विषङ्गश्च विशुक्रश्च महोद्यम मवापनुः
Transliteration
tāvubhau paramakruddhau bhaṇḍadaityena deśitau / viṣaṅgaśca viśukraśca mahodyama mavāpanuḥ
Translation
तावुभौ परमक्रुद्धौ भण्डदैत्येन देशितौ । विषङ्गश्च विशुक्रश्च महोद्यममवापनुः ॥
Word by Word
तौthose two
तौ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन (Dual)
उभौboth
उभौ:
Karta-anvaya (कर्तृविशेषण/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootउभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन (Dual); विशेषण (adjectival)
परम-क्रुद्धौextremely enraged
परम-क्रुद्धौ:
Karta-anvaya (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक) + क्रुद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक; √क्रुध्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन (Dual); कर्मधारय-समास; विशेषण
भण्ड-दैत्येनby the demon Bhaṇḍa
भण्ड-दैत्येन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootभण्ड (प्रातिपदिक) + दैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative)
देशितौwere instructed/ordered
देशितौ:
Karta (कर्ता) in passive sense / Karman (कर्म) in active paraphrase
TypeVerb
Root√दिश् (धातु) + त (क्त-कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; कर्मणि प्रयोग-सदृश (passive sense)
विषङ्गःViṣaṅga (proper name)
विषङ्गः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootविषङ्ग (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
विशुक्रःViśukra (proper name)
विशुक्रः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootविशुक्र (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
महत्-उद्यमम्a great effort/enterprise
महत्-उद्यमम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootमहत् (प्रातिपदिक) + उद्यम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular); कर्मधारय-समास
अवापनुःthey attained/undertook
अवापनुः:
Kriya (क्रिया/Verbal action)
TypeVerb
Root√आप् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural)