Shloka 81
दुर्मद-कुरण्ड-वधः (The Slaying of Durmada and Kuraṇḍa) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
चमूपतिशख्यूहैराहतेभ्यः परःशतैः / बभ्रूणां वज्रदतेभ्यो निश्चक्राम हुताशनः / पञ्चापि ते चमूनाथविसृष्टैरेकहेलया
Transliteration
camūpatiśakhyūhairāhatebhyaḥ paraḥśataiḥ / babhrūṇāṃ vajradatebhyo niścakrāma hutāśanaḥ / pañcāpi te camūnāthavisṛṣṭairekahelayā
Translation
चमूपतिशख्यूहैराहतेभ्यः परःशतैः बभ्रूणां वज्रदतेभ्यो हुताशनः निश्चक्राम। पञ्चापि ते चमूनाथविसृष्टैः शरैः एकहेलया (विनिर्जिताः)।
Word by Word
चमूपतिशख्यूहैःby the troops of the army-chief’s followers
चमूपतिशख्यूहैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootचमू-पति-शख-यूथ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (यूथ), तृतीया (Instrumental/करण), बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुषः—‘चमूपतेः शखानां यूथैः’ (by troops of the army-lord’s companions/retainers)
आहतेभ्यःfrom those struck
आहतेभ्यः:
Apādāna (अपादान)
TypeAdjective
Rootआ-हन् (धातु)
Formकृदन्त (क्त/PPP), बहुवचन, पञ्चमी (Ablative/अपादान) रूपेण; ‘आहत’ = struck/assailed
परःशतैःby hundreds (more than a hundred)
परःशतैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootपरः-शत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘परं शतम्’ = more than a hundred (hundreds)
बभ्रूणाम्of the babhrus
बभ्रूणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootबभ्रु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
वज्रदतेभ्यःfrom the thunder-toothed ones
वज्रदतेभ्यः:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootवज्र-दत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative), बहुवचन; कर्मधारयः—‘वज्र इव दन्ताः यस्य’ (having thunderbolt-like teeth)
निश्चक्रामcame forth/issued out
निश्चक्राम:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनिस्-क्रम् (धातु)
Formलुङ् (Aorist), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
हुताशनःFire (Agni)
हुताशनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहुत-आशन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘हुतं अश्नाति’ (fire)
पञ्चfive
पञ्च:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपञ्च (संख्या/प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या; प्रथमा, बहुवचनार्थे (five)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कार (particle: also/even)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (pronoun)
चमूनाथविसृष्टैःby those released by the army-chief
चमूनाथविसृष्टैः:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootचमू-नाथ-विसृष्ट (प्रातिपदिक; कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘चमूनाथेन विसृष्टैः’ (released by the army-lord)
एकहेलयाwith a single effortless play
एकहेलया:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootएक-हेला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘एकैव हेला’ = mere sport/ease