Shloka 65
दुर्मद-कुरण्ड-वधः (The Slaying of Durmada and Kuraṇḍa) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
तया सह महद्युद्धं कृत्वा सा नकुलेश्वरी / गारुडास्त्रमतिक्रूरं समाधत्त शिलीमुखे
Transliteration
tayā saha mahadyuddhaṃ kṛtvā sā nakuleśvarī / gāruḍāstramatikrūraṃ samādhatta śilīmukhe
Translation
तया सह महायुद्धं कृत्वा सा नकुलेश्वरी । शिलीमुखेऽतिक्रूरं गारुडास्त्रं समादधे ॥
Word by Word
तयाwith her / by her
तया:
Sahakāraka (सह/साकं-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण/सह), एकवचन; सर्वनाम-प्रातिपदिक (pronoun), Instrumental singular
सहtogether with
सह:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक-निपात (indeclinable particle meaning 'with')
महत्great
महत्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (adjective) qualifying 'युद्धम्'
युद्धम्battle
युद्धम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; Accusative singular
कृत्वाhaving done / having fought
कृत्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण; पूर्वकाले)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive), 'having done/made'
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; demonstrative pronoun
नकुलेश्वरीNakula’s mistress/queen (Nakuleśvarī)
नकुलेश्वरी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनकुल + ईश्वरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (नकुलस्य ईश्वरी)
गारुड-अस्त्रम्the Garuḍa-weapon
गारुड-अस्त्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगारुड + अस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (गरुडसम्बन्धि अस्त्रम्)
अति-क्रूरम्exceedingly cruel
अति-क्रूरम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअति (अव्यय-उपसर्ग) + क्रूर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (adjective) qualifying 'गारुडास्त्रम्'
समाधत्तshe set/aimed/placed
समाधत्त:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-धा (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; 'she fixed/placed'
शिलीमुखेon the arrow (śilīmukha)
शिलीमुखे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootशिलीमुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; Locative singular; 'on/into the arrow'