Shloka 39
दुर्मद-कुरण्ड-वधः (The Slaying of Durmada and Kuraṇḍa) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
बध्नन्तो भोगपाशैश्च निघ्नन्तः फणमण्डलैः / अत्यन्तमाकुलां चक्रुर्ललितेशीचमूममी
Transliteration
badhnanto bhogapāśaiśca nighnantaḥ phaṇamaṇḍalaiḥ / atyantamākulāṃ cakrurlaliteśīcamūmamī
Translation
भोगपाशैश्च बध्नन्तः फणमण्डलैश्च निघ्नन्तः; अमी ललितेशीचमूम् अत्यन्तमाकुलां चक्रुः।
Word by Word
बध्नन्तःbinding
बध्नन्तः:
कर्ता (Karta/Agent)
TypeVerb
Rootबन्ध् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकालिक-कर्तरि-शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
भोग-पाशैःwith coils-as-nooses
भोग-पाशैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootभोग (प्रातिपदिक) + पाश (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (भोगरूपाः पाशाः/भोगस्य पाशाः); पुल्लिङ्ग; तृतीया (3rd), बहुवचन; करणार्थे
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
निघ्नन्तःstriking down, killing
निघ्नन्तः:
कर्ता (Karta/Agent)
TypeVerb
Rootनि + हन् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकालिक-कर्तरि-शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
फण-मण्डलैःwith circles/rings of hoods
फण-मण्डलैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootफण (प्रातिपदिक) + मण्डल (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (फणानां मण्डलानि); नपुंसकलिङ्ग; तृतीया (3rd), बहुवचन; करणार्थे
अत्यन्तम्exceedingly
अत्यन्तम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअत्यन्त (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
आकुलाम्confused, agitated
आकुलाम्:
कर्म-विशेषण (Object-qualifier)
TypeAdjective
Rootआकुल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; (चमूम्) इति विशेष्यस्य विशेषणम्
चक्रुःthey made
चक्रुः:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect); परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
ललित-ईशी-चमूम्the army of Laliteśī
ललित-ईशी-चमूम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootललिता (प्रातिपदिक) + ईशी (प्रातिपदिक) + चमू (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (ललितायाः ईश्याः चमूः) / बहुपद-समास; स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन
अमूम्that (aforementioned)
अमूम्:
कर्म-विशेषण (Object-determiner)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम; चमूम् इत्यस्य विशेषण-प्रयोगः