Shloka 57
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
प्रथमं प्रसृतैर्बाणैः सम्पद्देवीसुरद्विषोः / अन्धकारः समभवत्तिरस्कुर्वन्नहस्करम्
Transliteration
prathamaṃ prasṛtairbāṇaiḥ sampaddevīsuradviṣoḥ / andhakāraḥ samabhavattiraskurvannahaskaram
Translation
प्रथमं प्रसृतैर्बाणैः सम्पद्देवीसुरद्विषोः। अन्धकारः समभवत्तिरस्कुर्वन्नहस्करम्॥
Word by Word
प्रथमम्at first
प्रथमम्:
काल (Temporal adverb/काल)
TypeIndeclinable
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverbial accusative), ‘प्रथमम्’ = at first
प्रसृतैःwith released/spread
प्रसृतैः:
करण (Karaṇa/करण)
TypeVerb
Rootप्र + सृ (धातु)
Formक्त (Past passive participle) ‘प्रसृत’ = sent forth/spread; पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
बाणैःarrows
बाणैः:
करण (Karaṇa/करण)
TypeNoun
Rootबाण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
सम्पत्Sampat (name)
सम्पत्:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootसम्पद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
देवीgoddess
देवी:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘सम्पत्’ इत्यस्य विशेषण/अपपद (appositional)
असुर-द्विषोःof the enemy of the asuras
असुर-द्विषोः:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक) + द्विष् (कृदन्त-प्रातिपदिक ‘द्विष्’/द्विषन्)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘असुरान् द्वेष्टि’), सम्बन्धे षष्ठी
अन्धकारःdarkness
अन्धकारः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्धकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
समभवत्arose / came about
समभवत्:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + भू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
तिरस्कुर्वन्obscuring
तिरस्कुर्वन्:
विशेषणम् (Adjectival participle/विशेषण)
TypeVerb
Rootतिरस् + कृ (धातु)
Formशतृ (Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘अन्धकारः’ इत्यस्य विशेषणम्
अहस्करम्the sun (day-maker)
अहस्करम्:
कर्म (Karma/Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअहस्कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन