Shloka 28
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
कुटिलाक्ष उवाच देव त्वदाज्ञया दत्तं सैन्यं नगररक्षणे / दुर्मदः प्रेषितः पूर्वं दुष्टां तां ललितां प्रति
Transliteration
kuṭilākṣa uvāca deva tvadājñayā dattaṃ sainyaṃ nagararakṣaṇe / durmadaḥ preṣitaḥ pūrvaṃ duṣṭāṃ tāṃ lalitāṃ prati
Translation
कुटिलाक्ष उवाच—देव, त्वदाज्ञया नगररक्षणार्थं यत् सैन्यं दत्तं, तत् पूर्वमेव दुर्मदः प्रेषितोऽभूत्, तां दुष्टां ललितां प्रति।
Word by Word
कुटिलाक्षःKuṭilākṣa
कुटिलाक्षः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकुटिलाक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; समासः—कुटिलः अक्षः यस्य सः (कर्मधारय-प्रायः)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
देवO lord
देव:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
त्वत्-आज्ञयाby your command
त्वत्-आज्ञया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootत्वत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + आज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (आज्ञा), तृतीया (3rd case/Instrumental), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—त्वतः आज्ञा (your command)
दत्तम्given
दत्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootदा (धातु) → दत्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (to सैन्यम्)
सैन्यम्army
सैन्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसैन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन
नगर-रक्षणेin/for the protection of the city
नगर-रक्षणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootनगर (प्रातिपदिक) + रक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—नगरस्य रक्षणम्
दुर्मदःDurmada
दुर्मदः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदुर्मद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—दुः + मदः (ill-pride)
प्रेषितःsent
प्रेषितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्र-इष् (धातु) → प्रेषित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (to दुर्मदः)
पूर्वम्earlier/beforehand
पूर्वम्:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
दुष्टाम्wicked
दुष्टाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootदुष्ट (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (to ललिताम्)
ताम्that (her)
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
ललिताम्Lalitā
ललिताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootललिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रतिtowards/against
प्रति:
Sampradana/Pratiyogi (सम्प्रदान/प्रत्ययोगि)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formअव्यय; उपसर्ग/निपात (preposition-like), ‘towards/against’ अर्थे