Shloka 105
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
तेनाङ्कुशेन ज्वलता पीतजीवितशोणितः / कुरण्डो न्यपतद्भूमौ वज्ररुग्ण इव द्रुमः
Transliteration
tenāṅkuśena jvalatā pītajīvitaśoṇitaḥ / kuraṇḍo nyapatadbhūmau vajrarugṇa iva drumaḥ
Translation
तेन ज्वलता अङ्कुशेन पीतजीवितशोणितः कुरण्डः, वज्ररुग्ण इव द्रुमो भूमौ न्यपतत्।
Word by Word
तेनwith that
तेन:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया एकवचन; सर्वनाम
अङ्कुशेनwith the goad
अङ्कुशेन:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअङ्कुश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया एकवचन
ज्वलताblazing
ज्वलता:
करणविशेषण (Qualifier of instrument)
TypeAdjective
Rootज्वल् (धातु) → ज्वलत् (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ); पुंलिङ्ग; तृतीया एकवचन; विशेषणम् (अङ्कुशस्य)
पीत-जीवित-शोणितःwhose life-blood was drunk/drawn out
पीत-जीवित-शोणितः:
कर्तृविशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootपीत (कृदन्त/प्रातिपदिक) + जीवित (प्रातिपदिक) + शोणित (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहिः; पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; (यस्य जीवितं शोणितं पीतम्/पीतं तस्य)
कुरण्डःKuraṇḍa
कुरण्डः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुरण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन
न्यपतत्fell down
न्यपतत्:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootपत् (धातु) + नि (उपसर्ग)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपदम्
भूमौon the ground
भूमौ:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी एकवचन
वज्र-रुग्णःbroken by a thunderbolt
वज्र-रुग्णः:
उपमानविशेषण (Qualifier in simile)
TypeAdjective
Rootवज्र (प्रातिपदिक) + रुग्ण (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषः (वज्रेण रुग्णः = struck/broken by a thunderbolt)
इवlike
इव:
उपमा-सूचक (Simile marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमावाचक (simile-marker)
द्रुमःa tree
द्रुमः:
उपमान (Standard of comparison)
TypeNoun
Rootद्रुम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन