Shloka 1
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने भण्डासुराहङ्कारो नामैकविंशो ऽध्यायः अथ श्रीललितासेनानिस्साणप्रतिनिस्वनः / उच्चचालसुरेन्द्राणां योद्धतो दुन्दुभिध्वनिः
Transliteration
iti śrībrahmāṇḍamahāpurāṇe uttarabhāge hayagrīvāgastyasaṃvāde lalitopākhyāne bhaṇḍāsurāhaṅkāro nāmaikaviṃśo 'dhyāyaḥ atha śrīlalitāsenānissāṇapratinisvanaḥ / uccacālasurendrāṇāṃ yoddhato dundubhidhvaniḥ
Translation
इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने भण्डासुराहङ्कारो नामैकविंशोऽध्यायः । अथ श्रीललितासेनानिः साणप्रतिनिस्वनः उच्चचालसुरेन्द्राणां योद्धतो दुन्दुभिध्वनिः ॥
Word by Word
इतिthus
इति:
सम्बन्ध (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-निपात (quotative/colophon marker)
श्री-ब्रह्माण्ड-महा-पुराणेin the Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa
श्री-ब्रह्माण्ड-महा-पुराणे:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + ब्रह्माण्ड (प्रातिपदिक) + महा (प्रातिपदिक) + पुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (Locative), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषसमासः (title)
उत्तर-भागेin the latter section
उत्तर-भागे:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootउत्तर (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुषः (उत्तरः भागः)
हयग्रीव-अगस्त्य-संवादेin the dialogue of Hayagrīva and Agastya
हयग्रीव-अगस्त्य-संवादे:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहयग्रीव (प्रातिपदिक) + अगस्त्य (प्रातिपदिक) + संवाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुषः (हयग्रीवागस्त्ययोः संवादः)
ललित-उपाख्यानेin the Lalitā narrative
ललित-उपाख्याने:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootललिता (प्रातिपदिक) + उपाख्यान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ललितायाः उपाख्यानम्)
भण्डासुर-अहङ्कारःthe pride of Bhaṇḍāsura
भण्डासुर-अहङ्कारः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभण्डासुर (प्रातिपदिक) + अहङ्कार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भण्डासुरस्य अहङ्कारः)
नामnamed
नाम:
सम्बन्ध (Naming particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनाम-शब्दः; नामनिर्देशक-निपात (marker ‘named/called’)
एक-विṃशःtwenty-first
एक-विṃशः:
कर्ता (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक) + विंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; द्विगु-समासः (एकविंशति = 21st) विशेषणम् अध्यायः इति
अध्यायःchapter
अध्यायः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन
अथthen
अथ:
सम्बन्ध (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formआरम्भार्थक-अव्यय (then/now)
श्री-ललिता-सेना-निःसाण-प्रतिनिस्वनःthe resounding echo of the whetting-sound of Śrī Lalitā’s army
श्री-ललिता-सेना-निःसाण-प्रतिनिस्वनः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + ललिता (प्रातिपदिक) + सेना (प्रातिपदिक) + निःसाण (प्रातिपदिक) + प्रतिनिस्वन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (ललितायाः सेनायाः निःसाणस्य प्रतिनिस्वनः)
उच्चचालrose up, surged
उच्चचाल:
क्रिया (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootउत्-√चल् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
सुर-इन्द्राणाम्of the lords of the gods
सुर-इन्द्राणाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी (Genitive), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सुराणाम् इन्द्राः)
योद्धतःof (those) fighting
योद्धतः:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeVerb
Root√युध् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त, पुंलिङ्गे, षष्ठी, बहुवचन; ‘of (them) fighting’
दुन्दुभि-ध्वनिःthe sound of drums
दुन्दुभि-ध्वनिः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदुन्दुभि (प्रातिपदिक) + ध्वनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (दुन्दुभेः ध्वनिः)