Shloka 192
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
धर्माधर्मनिमित्तेन सद्यो जायन्ति मूर्त्तयः / उपभोगार्थमुत्पत्तिरौपपत्तिककर्मतः
Transliteration
dharmādharmanimittena sadyo jāyanti mūrttayaḥ / upabhogārthamutpattiraupapattikakarmataḥ
Translation
धर्माधर्मनिमित्तेन मूर्तयः सद्य एव जायन्ते। उपभोगार्थम् उत्पत्तिः औपपत्तिककर्मतः॥
Word by Word
धर्माधर्मनिमित्तेनby the cause of merit and demerit
धर्माधर्मनिमित्तेन:
करण (Instrument/Cause/करण)
TypeNoun
Rootधर्म-अधर्म-निमित्त (प्रातिपदिक; धर्म + अधर्म + निमित्त)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया (Instrumental, 3rd) एकवचनम्; ‘धर्माधर्मयोः निमित्तम्’ इति समासार्थः
सद्यःimmediately
सद्यः:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसद्यः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb)
जायन्तिare born/arise
जायन्ति:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट् (Present) परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः बहुवचनम्
मूर्त्तयःforms/bodies
मूर्त्तयः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमूर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा (Nominative, 1st) बहुवचनम्
उपभोगार्थम्for the purpose of enjoyment
उपभोगार्थम्:
प्रयोजन (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootउपभोग-अर्थ (प्रातिपदिक; उपभोग + अर्थ)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया (Accusative, 2nd) एकवचनम्; प्रयोजनार्थे (purpose)
उत्पत्तिःarising/origination
उत्पत्तिः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउत्पत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्
औपपत्तिककर्मतःfrom the (so-called) aupapattika karma
औपपत्तिककर्मतः:
अपादान (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootऔपपत्तिक-कर्म (प्रातिपदिक; औपपत्तिक + कर्मन्)
Formनपुंसकलिङ्गे पञ्चमी (Ablative, 5th) एकवचनम्; हेतौ (cause/source)