Shloka 173
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
असिपत्र वनच्छदकृतो ह्योरभ्रिकाश्च ये / कर्त्तनषु विकृत्यन्त मृगव्याधः सुदारुणैः
Transliteration
asipatra vanacchadakṛto hyorabhrikāśca ye / karttanaṣu vikṛtyanta mṛgavyādhaḥ sudāruṇaiḥ
Translation
असिपत्रवनच्छदकृतो ह्योरभ्रिकाश्च ये। कर्त्तनेषु विकृत्यन्ते मृगव्याधैः सुदारुणैः॥
Word by Word
असि-पत्रsword-leaf (blade-like leaf)
असि-पत्र:
कर्म/विशेष्य (Object/Head noun)
TypeNoun
Rootअसि (प्रातिपदिक) + पत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; तत्पुरुष (असेः पत्रम्)
वन-च्छद-कृतःthose who made forest-coverings (i.e., concealed in woods)
वन-च्छद-कृतः:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeAdjective
Rootवन (प्रातिपदिक) + छद (प्रातिपदिक) + कृ (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; तत्पुरुष (वनच्छदं कृतवन्तः)
हिindeed
हि:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
उर-अभ्रिकाःurabhri-kas (a class/name; uncertain)
उर-अभ्रिकाः:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootउरस्/उर (प्रातिपदिक) + अभ्रिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; तत्पुरुष (उरः-अभ्रिकाः; पाठभेद/दुर्लभ-शब्द)
चand
च:
सम्बन्ध/निपात (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात
येwho
ये:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सम्बन्धक
कर्त्तनषुin the cuttings/sections
कर्त्तनषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकर्त्तन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन
विकृत्यन्तthey are mutilated/distorted
विकृत्यन्त:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-कृत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; आत्मनेपद; पाठभेद-संभावना: विकृत्यन्ते
मृग-व्याधःthe hunter
मृग-व्याधः:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक) + व्याध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष (मृगान् व्याध्नाति/हन्ति इति)
सु-दारुणैःwith very cruel (means/agents)
सु-दारुणैः:
करण (Karaṇa/करण)
TypeAdjective
Rootसु (अव्यय-उपसर्ग) + दारुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; कर्मधारय (अतिशय-दारुण)