Shloka 49
Bhaṇḍāsuraprādurbhāva
Rise and Consecration of Bhaṇḍāsura
Devanagari script
जातिमात्रं हि भवतो हन्ति सर्वान्सदा हरिः / तेनैव निर्मिता माया यया संमोहितो भवान्
Transliteration
jātimātraṃ hi bhavato hanti sarvānsadā hariḥ / tenaiva nirmitā māyā yayā saṃmohito bhavān
Translation
भवतः जातिमात्रं हि हरिः सदा सर्वान् हन्ति; तेनैव निर्मिता माया यया संमोहितो भवान्।
Word by Word
जातिbirth/caste
जाति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootजाति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रातिपदिक (in compound)
मात्रम्mere (fact of) birth
मात्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — accusative singular; compound: जाति-मात्र = ‘mere birth’
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय — particle (reason/emphasis)
भवतःof you
भवतः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन — genitive singular (honorific ‘your’)
हन्तिkills/destroys
हन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√हन् (धातु)
Formलट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd person/प्रथम), एकवचन — 3rd singular present; परस्मैपद
सर्वान्all
सर्वान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन — accusative plural; object qualifier
सदाalways
सदा:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय — adverb of time
हरिःHari (Vishnu)
हरिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — nominative singular
तेनby him/therefore
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन — instrumental singular
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय — emphatic particle
निर्मिताcreated
निर्मिता:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर्-√मा (धातु) + निर्मित (कृदन्त, क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — nominative singular; past passive participle (क्त) qualifying ‘माया’
मायाillusion, māyā
माया:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमाया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — nominative singular
ययाby which
यया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन — instrumental singular (relative pronoun)
संमोहितःbewildered
संमोहितः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-√मुह् (धातु) + संमोहित (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — nominative singular; past passive participle (क्त)
भवान्you
भवान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — nominative singular (honorific ‘you’)