Shloka 25
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
ब्रह्मादिभिस्तेजनिता दक्षेणैव च धीमता / महर्लोकं गता वृत्ता भविष्या मेरुमाश्रिताः
Transliteration
brahmādibhistejanitā dakṣeṇaiva ca dhīmatā / maharlokaṃ gatā vṛttā bhaviṣyā merumāśritāḥ
Translation
ब्रह्मादिभिस्ते जनिता दक्षेणैव च धीमता। महर्लोकं गता वृत्ता भविष्याः मेरुमाश्रिताः॥
Word by Word
ब्रह्म-आदिभिःby Brahmā and others
ब्रह्म-आदिभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (ब्रह्मा आदिः येषां ते)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
जनिताःborn/produced
जनिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootजनित (कृदन्त; √जन् (धातु) क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (born/produced)
दक्षेणby Dakṣa
दक्षेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
एवindeed/only
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle: only/indeed)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
धीमताby the wise (one)
धीमता:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootधीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषणम् (दक्षेण इति सह)
महर्लोकम्Maharloka
महर्लोकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहर्लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (महः नाम लोकः)
गताःgone
गताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootगत (कृदन्त; √गम् (धातु) क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त
वृत्ताःhaving dwelt/abided
वृत्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवृत्त (कृदन्त; √वृत् (धातु) क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (having lived/occurred; here: having become/abided)
भविष्याःfuture
भविष्याः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootभविष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम्
मेरुम्Meru
मेरुम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमेरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
आश्रिताःhaving taken refuge in/settled on
आश्रिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootआश्रित (कृदन्त; आ-√श्रि (धातु) क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त