Shloka 197
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
व्युष्टायां च रचन्यां तु ब्रह्मणो ऽव्यक्तयोनितः / जायन्ते हि पुनस्तानि सर्वभूतानि कृतस्नशः
Transliteration
vyuṣṭāyāṃ ca racanyāṃ tu brahmaṇo 'vyaktayonitaḥ / jāyante hi punastāni sarvabhūtāni kṛtasnaśaḥ
Translation
व्युष्टायां रजन्यां तु ब्रह्मणोऽव्यक्तयोनितः । जायन्ते हि पुनस्तानि सर्वभूतानि कृत्स्नशः ॥
Word by Word
vyuṣṭāyāmat dawn / when it has dawned
vyuṣṭāyām:
Adhikaraṇa (अधिकरणम्)
TypeAdjective
Rootvyuṣṭā (प्रातिपदिक; √vas/√uṣ्-सम्बद्ध, 'प्रभात' अर्थे)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), सप्तमी विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); विशेषणम्
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
racanyāmin the night
racanyām:
Adhikaraṇa (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootracanī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), सप्तमी विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
tubut / indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक अव्यय (particle: but/indeed)
brahmaṇaḥof Brahman / of Brahmā
brahmaṇaḥ:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), षष्ठी विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
avyakta-yonitaḥfrom the unmanifest source/womb
avyakta-yonitaḥ:
Apādāna (अपादानम्)
TypeIndeclinable
Rootavyakta (प्रातिपदिक) + yoni (प्रातिपदिक) + tas (तसिल्-प्रत्यय, अव्ययार्थ)
Formतत्पुरुषसमासः (determinative): अव्यक्ता योनिः यस्य/यतः; तसिलन्त अव्यय (ablatival adverb: 'from')
jāyanteare born / arise
jāyante:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√jan (धातु) (जन्)
Formलट् लकार (Present), आत्मनेपद (Ātmanepada), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural); भावे/कर्मणि प्रयोगः (middle: 'are born')
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिश्चय/हेतौ अव्यय (particle: indeed/for)
punaragain
punar:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootpunar (अव्यय)
Formकाल/पुनरावृत्त्यर्थक अव्यय (adverb: again)
tānithose (things/beings)
tāni:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); सर्वनाम
sarva-bhūtāniall beings
sarva-bhūtāni:
Karta (कर्ता) (tāni इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक) + bhūta (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमासः (descriptive): सर्वाणि भूतानि; नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
kṛtasnaśaḥentirely / in full
kṛtasnaśaḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootkṛtsna (प्रातिपदिक) + śas (शस्-प्रत्यय, अव्ययार्थ)
Formशस्-प्रत्ययान्त अव्यय (adverbial: 'entirely/wholly')