Previous Verse
Next Verse

Shloka 161

Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada

शङ्खकुन्दनिभाश्चान्ये जात्यञ्जननिभास्तथा / धूम्रवर्णा घनाः केचित्केचित्पीताःपयोधराः

śaṅkhakundanibhāścānye jātyañjananibhāstathā / dhūmravarṇā ghanāḥ kecitkecitpītāḥpayodharāḥ

शङ्खकुन्दनिभाश्चान्ये जात्यञ्जननिभास्तथा। धूम्रवर्णा घनाः केचित्केचित्पीताः पयोधराः॥

śaṅkha-kunda-nibhāḥlike conch(-white) and jasmine
śaṅkha-kunda-nibhāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootśaṅkha (प्रातिपदिक) + kunda (प्रातिपदिक) + nibha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Plural (बहुवचन); द्वन्द्व (itaretara) within qualifier: ‘like conch and jasmine’
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चय-बोधक-अव्यय)
anyeothers
anye:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootanya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Plural (बहुवचन); used substantively ‘others’
jāti-añjana-nibhāḥlike collyrium (deep black)
jāti-añjana-nibhāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootjāti (प्रातिपदिक) + añjana (प्रातिपदिक) + nibha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Plural (बहुवचन); तत्पुरुष: ‘resembling (black) collyrium/añjana of jāti-type’
tathālikewise
tathā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
FormManner adverb (प्रकारवाचक-अव्यय): ‘likewise’
dhūmra-varṇāḥsmoky-colored
dhūmra-varṇāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootdhūmra (प्रातिपदिक) + varṇa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Plural (बहुवचन); तत्पुरुष: ‘smoke-colored’
ghanāḥclouds
ghanāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootghana (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Plural (बहुवचन)
kecitsome
kecit:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkimcit (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Plural (बहुवचन)
kecitsome
kecit:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkimcit (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Plural (बहुवचन)
pītāḥyellow
pītāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootpīta (प्रातिपदिक; √pā/√pī ‘to drink’ as PPP)
FormPast passive participle used adjectivally (क्त), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Plural (बहुवचन); meaning ‘yellow’
payodharāḥclouds (water-bearers)
payodharāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpayodhara (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Plural (बहुवचन); तत्पुरुष: payas ‘water’ + dhara ‘holder’ = ‘cloud’