Shloka 16
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
विंशतिः सुतपा ह्येते नामभिः परिकीर्त्तिताः / प्रभुर्विभुर्विभासश्च जेता हन्ता रिहा ऋतुः
Transliteration
viṃśatiḥ sutapā hyete nāmabhiḥ parikīrttitāḥ / prabhurvibhurvibhāsaśca jetā hantā rihā ṛtuḥ
Translation
विंशतिः सुतपाः ह्येते नामभिः परिकीर्त्तिताः। प्रभुः विभुः विभासश्च जेता हन्ता रिहा ऋतुः॥
Word by Word
विंशतिःtwenty
विंशतिः:
कर्ता (Subject—‘twenty’)
TypeNoun
Rootविंशति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा, एकवचन; संख्यावाचक (cardinal number)
सुतपाःthe Sutapās (a class)
सुतपाः:
सम्बन्ध/विशेष्य (Apposition to ‘twenty’)
TypeNoun
Rootसुतपस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; नाम (class/group name)
हिindeed
हि:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle); हेत्वर्थ/निश्चय (indeed/for)
एतेthese
एते:
कर्ता (Subject—‘these’)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम (pronoun)
नामभिःby (their) names
नामभिः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
परिकीर्त्तिताःare proclaimed
परिकीर्त्तिताः:
क्रियाविशेषण/विधेय (Predicative participle)
TypeVerb
Rootकीर्त् (धातु) + परि (उपसर्ग) → परिकीर्त्तित (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त/PPP)
Formक्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि (passive: ‘are proclaimed’)
प्रभुःPrabhu (lord)
प्रभुः:
कर्ता (Name in list)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम
विभुःVibhu (all-pervading)
विभुः:
कर्ता (Name in list)
TypeNoun
Rootविभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम
विभासःVibhāsa (shining)
विभासः:
कर्ता (Name in list)
TypeNoun
Rootविभास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम
चand
च:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
जेताJētā (conqueror)
जेता:
कर्ता (Name in list)
TypeNoun
Rootजि (धातु) → जेतृ (कृदन्त-प्रातिपदिक, तृच्/agent noun)
Formतृच्-प्रत्ययान्त (agent noun), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम
हन्ताHantā (slayer)
हन्ता:
कर्ता (Name in list)
TypeNoun
Rootहन् (धातु) → हन्तृ (कृदन्त-प्रातिपदिक, तृच्/agent noun)
Formतृच्-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम
रिहाRihā (scratcher/licker—name)
रिहा:
कर्ता (Name in list)
TypeNoun
Rootरिह्/रिह (धातु) → रिहन्/रिहा (कृदन्त-प्रातिपदिक; agent)
Formकर्तरि-प्रातिपदिक (agentive), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम; रूपविशेष (irregular agent form)
ऋतुःṚtu (name)
ऋतुः:
कर्ता (Name in list)
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (repeated name)