Shloka 130
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
ज्ञानाच्चात्यन्तिकः प्रोक्तः कारणानामसंभवः / ततः संहृत्य तान्ब्रह्मा देवांस्त्रैलोक्यवासिनः
Transliteration
jñānāccātyantikaḥ proktaḥ kāraṇānāmasaṃbhavaḥ / tataḥ saṃhṛtya tānbrahmā devāṃstrailokyavāsinaḥ
Translation
ज्ञानाच्चात्यन्तिकः प्रोक्तः कारणानामसंभवः । ततः संहृत्य तान्ब्रह्मा देवांस्त्रैलोक्यवासिनः ॥
Word by Word
jñānātfrom/through knowledge
jñānāt:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootjñāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (ablative/5th), एकवचन; हेतौ पञ्चमी (cause)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
ātyantikaḥthe ultimate (dissolution)
ātyantikaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootātyantika (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; संज्ञावत् प्रयोग (as a category/name)
proktaḥis declared/said
proktaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootpra-√vac (धातु)
Formकृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग: ‘is said/declared’
kāraṇānāmof causes
kāraṇānām:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootkāraṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; सम्बन्ध
asaṃbhavaḥnon-occurrence/impossibility
asaṃbhavaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roota-saṃbhava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अभाववाचक संज्ञा
tataḥthen/thereafter
tataḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण/temporal)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
Formअव्यय (adverb): ‘then/from there’
saṃhṛtyahaving withdrawn/collected
saṃhṛtya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootsam-√hṛ (धातु)
Formकृदन्त (क्त्वा/absolutive), अव्ययभाव: ‘having withdrawn/drawn in’
tānthem
tān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (accusative/2nd), बहुवचन; सर्वनाम
brahmāBrahmā
brahmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेष-नाम
devānthe gods
devān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
trailokya-vāsinaḥdwelling in the three worlds
trailokya-vāsinaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottri (संख्या) + loka (प्रातिपदिक) + vāsin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘inhabitants of the three worlds’; विशेषण (devān qualifies)