Previous Verse
Next Verse

Shloka 110

Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada

तेजसा तपसा वुद्ध्या बलश्रुतपराक्रमैः / त्रैलोक्ये यानि सत्त्वानि गतिमन्ति ध्रुवाणि च

tejasā tapasā vuddhyā balaśrutaparākramaiḥ / trailokye yāni sattvāni gatimanti dhruvāṇi ca

तेजसा तपसा बुद्ध्या बलश्रुतपराक्रमैः। त्रैलोक्ये यानि सत्त्वानि गतिमन्ति ध्रुवाणि च॥

tejasāby splendor/energy
tejasā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottejas (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular
tapasāby austerity
tapasā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular
buddhyāby intellect
buddhyā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootbuddhi (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular
bala-śruta-parākramaiḥby strength, learning/fame, and prowess
bala-śruta-parākramaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootbala + śruta + parākrama (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural; dvandva (itaretara): ‘by strength, learning/fame, and valor’
trailokyein the three worlds
trailokye:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roottrailokya (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th/सप्तमी), Singular; tatpuruṣa: tri + loka
yāniwhich
yāni:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा), Plural; relative pronoun agreeing with sattvāni
sattvānibeings
sattvāni:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsattva (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा), Plural
gatimantihaving movement/destiny
gatimanti:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootgatimat (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा), Plural; possessive adjective in -mant; agreeing with sattvāni
dhruvāṇifixed, steadfast
dhruvāṇi:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdhruva (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा), Plural; agreeing with sattvāni
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक)