Adhyaya 6
Dānavavaṃśa-pradhāna-nāmāvalī (Catalogue of Prominent Sons of Danu)
अस्मिन्नध्याये सूतवचनरूपेण दनुवंशे जातानां दानवानामसुराणां च प्राधान्येन नामावली निरूप्यते। विप्रचित्तिप्रमुखानां वरदानतपःशक्तिपराक्रमक्रौर्यमायाश्च उल्लेखः कृत्वा बहूनि नामानि क्रमशः निर्दिश्यन्ते। अन्ते तेषां पुत्रपौत्राणामनन्तत्वं सूच्यते, तथा दैत्यदानवयोः वंशचिह्नाधारितो भेदः प्रतिपाद्यते, येन पुराणेषु युद्धमन्वन्तरवंशसम्बन्धानां निर्देशः सुलभो भवति।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे सूत उवाच अभवन्दनुपुत्रास्तु वंशे ख्याता महासुराः / विप्रचित्तिप्रधा नास्ते ऽचिन्तनीयपराक्रमाः
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे सूत उवाच । अभवन्दनुपुत्रास्तु वंशे ख्याता महासुराः । विप्रचित्तिप्रधानास्तेऽचिन्तनीयपराक्रमाः ॥
Verse 2
सर्वे लब्धवराश्चैव ते तप्ततपसस्तथा / सत्यसंधाः पराक्रान्ताः क्रूरा मायाविनश्च ते
सर्वे ते लब्धवराः, तपसा तप्ततपसः; सत्यसंधाः पराक्रान्ताः, क्रूरा मायाविनश्च ते।
Verse 3
महाबलास्ते जवना ब्रह्मिष्ठा ये च साग्नयः / कीर्त्यमानान्मया सर्वान्प्राधान्येन निबोधत
महाबला जवनास्ते, ब्रह्मिष्ठा ये च साग्नयः; मया कीर्त्यमानान् सर्वान् प्राधान्येन निबोधत।
Verse 4
द्विमूर्द्धा शंबरश्चैव तथा शङ्कुरथो विभुः / शङ्कुकर्णो विपादश्च गविष्ठो दुन्दुभिस्तथा
द्विमूर्द्धा शंबरश्चैव तथा शङ्कुरथो विभुः; शङ्कुकर्णो विपादश्च गविष्ठो दुन्दुभिस्तथा।
Verse 5
अयोमुखस्तु मघवान्कपिलो वामनो मयः / मरीचिरसिपाश्चैव महा मायो ऽशिरा भृशी
अयोमुखस्तु मघवान् कपिलो वामनो मयः; मरीचिरसिपाश्चैव महा मायोऽशिरा भृशी।
Verse 6
विक्षोभश्च सुकेतुश्च केतुवीर्यशताह्वयौ / इन्द्रजिद्विविदश्चैव तथा भद्रश्च देवजित्
विक्षोभश्च सुकेतुश्च केतुवीर्यशताह्वयौ; इन्द्रजिद्विविदश्चैव तथा भद्रश्च देवजित्।
Verse 7
एकचक्रो महा बाहुस्तारकश्च महाबलः / वैश्वानरः पुलोमा च प्रापणो ऽथ महाशिराः
एकचक्रो महाबाहुस्तारकश्च महाबलः । वैश्वानरः पुलोमा च प्रापणोऽथ महाशिराः ॥
Verse 8
स्वर्भानुर्वृषपर्वा च पुरुण्डश्च महासुरः / धृतराष्ट्रश्च सूर्यश्चचन्द्रमा इन्द्रतापनः
स्वर्भानुर्वृषपर्वा च पुरुण्डश्च महासुरः । धृतराष्ट्रश्च सूर्यश्च चन्द्रमा इन्द्रतापनः ॥
Verse 9
सूक्ष्मश्चैव निचन्द्रश्च चूर्णनाभो महागिरिः / असिलोमा सुकेशश्च शठश्च मूलकोदरः
सूक्ष्मश्चैव निचन्द्रश्च चूर्णनाभो महागिरिः । असिलोमा सुकेशश्च शठश्च मूलकोदरः ॥
Verse 10
जम्भो गगनमूर्द्धा चकुंभमानो महोदकः / प्रमदो ऽद्मश्च कुपथो ह्यश्वग्रीवश्च वीर्यवान्
जम्भो गगनमूर्द्धा च कुम्भमानो महोदकः । प्रमदोऽद्मश्च कुपथो ह्यश्वग्रीवश्च वीर्यवान् ॥
Verse 11
वैमृगः सविरूपाक्षः सुपथश्च हला हलौ / अक्षो हिरण्मयश्चैव शतग्रीवश्च शंबरः
वैमृगः सविरूपाक्षः सुपथश्च हला हलौ । अक्षो हिरण्मयश्चैव शतग्रीवश्च शंबरः ॥
Verse 12
शरभः श्वलभश्चैव सूर्याचन्द्रमसावुभौ / असुराणां स्मृतावेतौ सुराणां च प्रभाविणौ
शरभः श्वलभश्चैव सूर्याचन्द्रमसावुभौ। असुराणां स्मृतावेतौ सुराणां च प्रभाविणौ॥
Verse 13
इति पुत्रा दनोर्वंशप्रधानाः परिकीर्त्तिताः / तेषामपरिसंख्येयं पुत्रपौत्रमनन्तकम्
इति पुत्रा दनोर्वंशप्रधानाः परिकीर्तिताः। तेषामपरिसंख्येयं पुत्रपौत्रमनन्तकम्॥
Verse 14
इत्येत असुराः तक्रान्ता दैतेया दानवास्तथा / सुत्वानस्तु स्मृता दैत्या असुत्वानो दनोः सुताः
इत्येत असुराः तक्रान्ता दैतेया दानवास्तथा। सुत्वानस्तु स्मृता दैत्या असुत्वानो दनोः सुताः॥
Verse 15
इमे च वंशानुगता दनोः पुत्रान्वयाः स्मृताः / एकाक्षेश्वप्रभारिष्टः प्रलंबनरकावपि
इमे च वंशानुगता दनोः पुत्रान्वयाः स्मृताः। एकाक्षेश्वप्रभारिष्टः प्रलंबनरकावपि॥
Verse 16
इन्द्रबाधनकेशी च पुरुषः शेषवानुरुः / गरिष्ठश्च गवाक्षश्च तालकेतुश्च वीर्यवान्
इन्द्रबाधनकेशी च पुरुषः शेषवानुरुः। गरिष्ठश्च गवाक्षश्च तालकेतुश्च वीर्यवान्॥
Verse 17
एते मनुष्या वध्यास्तु दनुपुत्रान्वयाः स्मृताः / दैत्यदानवसंयोगे जाता भीमपराक्रमाः
एते मनुष्या वध्यास्तु दनुपुत्रान्वयाः स्मृताः / दैत्यदानवसंयोगे जाता भीमपराक्रमाः
Verse 18
सिंहिकायामथोत्पन्ना विप्रचित्तेः सुता इमे / सैंहिकेयाः समाख्याताश्चतुर्दश महासुराः
सिंहिकायामथोत्पन्ना विप्रचित्तेः सुता इमे / सैंहिकेयाः समाख्याताश्चतुर्दश महासुराः
Verse 19
शलश्च शलभश्चैव सव्यसिव्यस्तथैव च / इल्वलो नमुचिश्चैव वातापिस्तु सुपुञ्जिकः
शलश्च शलभश्चैव सव्यसिव्यस्तथैव च / इल्वलो नमुचिश्चैव वातापिस्तु सुपुञ्जिकः
Verse 20
रहकल्पः कालनाभो भौमश्च कनकस्तथा / राहुर्ज्येष्ठस्तु तेषां वै सूर्यचन्द्रप्रमर्द्दनः
रहकल्पः कालनाभो भौमश्च कनकस्तथा / राहुर्ज्येष्ठस्तु तेषां वै सूर्यचन्द्रप्रमर्द्दनः
Verse 21
इत्योते सिंहिकापुत्रा देवैरपि दुरासदाः / दारुणाभिजनाः क्रूराः सर्वे ब्रह्महणश्च ते
इत्योते सिंहिकापुत्रा देवैरपि दुरासदाः / दारुणाभिजनाः क्रूराः सर्वे ब्रह्महणश्च ते
Verse 22
दश तानि सहस्राणिसैंहिकेया गणाः स्मृताः / निहता जामदग्न्येन भार्गवेण बलीयसा
दश तानि सहस्राणि सैंहिकेया गणाः स्मृताः; बलीयसा भार्गवेण जामदग्न्येन ते निहताः।
Verse 23
स्वर्भानोस्तु प्रभा कन्या पुलोम्नस्तु शची सुता / उपदानवी सदस्याथ शर्मिष्ठा वृषपर्वणः
स्वर्भानोः प्रभा कन्या, पुलोम्नः शची सुता; उपदानवी सदस्याथ, शर्मिष्ठा वृषपर्वणः।
Verse 24
पुलोमा कालिका चैव वैश्वानरसुते उभे / प्रभायां नहुषः पुत्रो जयन्तस्तु शचीसुतः
पुलोमा कालिका चैव वैश्वानरसुते उभे; प्रभायां नहुषः पुत्रो, जयन्तस्तु शचीसुतः।
Verse 25
पुरुं जज्ञे ऽथ शर्मिष्ठा दुष्यन्तसुपदानवी / वैश्वानरसुते एते पुलोमा कालका तथा
पुरुं जज्ञेऽथ शर्मिष्ठा, दुष्यन्तसुपदानवी; वैश्वानरसुते एते, पुलोमा कालका तथा।
Verse 26
बह्वपत्ये उभे कन्ये मारीचस्य परिग्रहः / तयोः पुत्रसहस्राणि षष्टिर्दानवपुङ्गवाः
बह्वपत्ये उभे कन्ये मारीचस्य परिग्रहः; तयोः पुत्रसहस्राणि षष्टिर्दानवपुङ्गवाः।
Verse 27
चतुर्दश तथान्यानि हिरण्यपुरवासिनाम् / पौलोमाः कालकेयाश्च दानवाः सुमरा बलाः
हिरण्यपुरवासिनां चतुर्दश तथा अन्येऽपि दानवाः—पौलोमाः कालकेयाश्च, सुमराः बलवन्तश्च।
Verse 28
अवध्या देवतानां ते निहताः सव्यमाचिना / मयस्य जाता रंभायां पुत्राः षट् च महाबलाः
देवतैः अवध्याः ते सव्यमाचिना निहताः; मयस्य रम्भायां जाताḥ षट् पुत्रा महाबलाः।
Verse 29
मायावी दुन्दुभिश्चैव पुत्रश्च महिषस्तथा / कालिकश्चाजकर्णश्चकन्या मन्दोदरी तथा
मायावी दुन्दुभिश्चैव, पुत्रो महिषस्तथा; कालिकश्चाजकर्णश्च, कन्या मन्दोदरी तथा।
Verse 30
दैत्यानां दानवानां च सर्ग एष प्रकीर्त्तितः / अनायुषायाः पुत्रास्ते स्मृताः पञ्च महाबलाः
दैत्यानां दानवानां च एष सर्गः प्रकीर्तितः; अनायुषायाः पुत्राः ते स्मृताः पञ्च महाबलाः।
Verse 31
अररुर्बलवृत्रौ च विज्वरश्च वृषस्तथा / अररोस्तनयः क्रूरो धुन्धुर्नाम महासुरः
अररुर्बलवृत्रौ च विज्वरश्च वृषस्तथा; अररोस्तनयः क्रूरो धुन्धुर्नाम महासुरः।
Verse 32
निहतः कुवलाश्वेन उत्तङ्कवचनाद्बिले / बलपुत्रौ महावीर्यौं तेजसाप्रतिमावुभौ
उत्तङ्कवचनात् बिले कुवलाश्वेन निहतौ बलपुत्रौ महावीर्यौ, तेजसा अप्रतिमौ उभौ।
Verse 33
निकुंभश्चक्रवर्मा च स कर्णः पूर्वजन्मनि / विजरस्यापि पुत्रौ द्वौ कालकश्च खरश्च तौ
निकुम्भश्चक्रवर्मा च, स कर्णः पूर्वजन्मनि; विजरस्यापि पुत्रौ द्वौ—कालकश्च खरश्च तौ।
Verse 34
वृषस्य तु पुनः पुत्राश्चत्वारः क्रूरकर्मणः / श्राद्धादो यज्ञहा चैव ब्रह्महा पशुहा तथा
वृषस्य पुनः पुत्राः चत्वारः क्रूरकर्मणः—श्राद्धादः, यज्ञहा, ब्रह्महा, पशुहा तथा।
Verse 35
क्रान्ता ह्यनायुषः पुत्रा वृत्र स्यापि निबोधत / जज्ञिरे ऽसुमहाघोरा वृत्रस्येन्द्रेण युध्यता
अनायुषः पुत्राः क्रान्ताः; वृत्रस्यापि निबोधत। वृत्रस्येन्द्रेण युध्यता अति-घोराः असवः जज्ञिरे।
Verse 36
बका नाम समाख्याता राक्षसाः सुमहाबलाः / शतं तानि सहस्राणि महेन्द्रानुचराः स्मृताः
बका नाम समाख्याता राक्षसाः सुमहाबलाः; शतं तानि सहस्राणि, महेन्द्रानुचराः स्मृताः।
Verse 37
सर्वे ब्रह्मविदः सौम्या धार्मिकाः सूक्ष्ममूर्त्तयः / प्रजास्वन्तर्गताः सर्वे निवसंति क्रुधावृताः
सर्वे ब्रह्मविदः सौम्याः धर्मनिष्ठाः सूक्ष्ममूर्तयः। प्रजास्वन्तर्गताः सर्वे क्रोधावृताः निवसन्ति॥
Verse 38
क्रोधा त्वप्रतिमान्पुत्रान् जज्ञे वै गायनोत्तमान् / सिद्धः पूर्णश्च वह्वीच पूर्णाशश्चैव वीर्यवान्
क्रोधा तु अप्रतिमान् पुत्रान् जज्ञे वै गायनोत्तमान्। सिद्धः पूर्णश्च वह्वी च पूर्णाशश्चैव वीर्यवान्॥
Verse 39
ब्रह्मचारी शतगुणः सुपर्णश्चैव मप्तमः / विश्वावसुश्च भानुश्च सुचन्द्रो दशमस्तथा / इत्येते देवगन्धर्वाः क्रोधायाः परिरीर्त्तिताः
ब्रह्मचारी शतगुणः सुपर्णश्चैव सप्तमः। विश्वावसुश्च भानुश्च सुचन्द्रो दशमस्तथा॥ इत्येते देवगन्धर्वाः क्रोधायाः परिकीर्तिताः॥
Frequently Asked Questions
It catalogs the Dānavavaṃśa—prominent sons and descendants in the line of Danu—presented as a prioritized name-list of major Asuras/Dānavas, with Vipracitti indicated as a leading figure in that register.
The chapter preserves a classificatory convention used in Purāṇic genealogy: Daityas are typically marked as descendants associated with Diti (or a Daitya-identifying descent label), while Dānavas are descendants of Danu; the text signals this as a lineage-based taxonomy rather than a purely behavioral one.
No—this adhyāya is primarily onomastic and genealogical, focusing on naming and lineage-scoping (including the claim of innumerable descendants), rather than bhuvana-kośa geography or astronomical distances.