Adhyaya 33
Trailokya-vijaya Kavacha (Śrī Kṛṣṇa-kavaca) — त्रैलोक्यविजयकवचम्
अध्यायेऽस्मिन् संवादरूपेण सगरो राजा त्रैलोक्यविजयप्रदं सर्वतोमुखं कवचं याचते। वसिष्ठो मुनिः परमाद्भुतं श्रीकृष्णकवचं तन्मन्त्रप्रयोगं च निरूपयति—दशार्णं स्वाहान्तं महामन्त्रं, ऋषिच्छन्दोदेवताविनियोगादि मन्त्रशास्त्रीयलक्षणानि, तथा गोविन्दगोपाळमुकुन्दहरिविष्णुरामेश्वरराधीकेशादिनामभिः शिरोनेत्रनासागण्डकर्णोष्ठदन्तजिह्वातालुकण्ठग्रीवांसपृष्ठोदरहस्तबाह्वाद्यङ्गेषु रक्षणन्यासं। पुराणकथायां निबद्धोऽयं विधिः भक्तिं रक्षां च राजधर्मं च बोधयन् भुक्तिमुक्तिप्रदं श्रीकृष्णं सर्वाङ्गरक्षकदेवतारूपेण प्रतिष्ठापयति।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते द्वात्रिंशत्तमो ऽध्यायः // ३२// सगर उवाच श्रुतं सर्वं मुनिश्रेष्ठ कीर्त्यमानं त्वया विभो / कवचं वद सर्वत्र त्रैलोक्यविजयप्रदम्
इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीयोपोद्धातपादे भार्गवचरिते द्वात्रिंशत्तमोऽध्यायः। सगर उवाच— मुनिश्रेष्ठ, त्वया कीर्त्यमानं सर्वं श्रुतम्; विभो, सर्वत्र त्रैलोक्यविजयप्रदं कवचं वद।
Verse 2
वसिष्ठ उवाच शृणु वत्स प्रवक्ष्यामि कवचं परमाद्भुतम् / मन्त्र च सिद्धिद शश्वत्साधकानां सुखावहम्
वसिष्ठ उवाच— शृणु वत्स, प्रवक्ष्यामि कवचं परमाद्भुतम्। मन्त्रं च सिद्धिदं शश्वत् साधकानां सुखावहम्।
Verse 3
गोपीजनपदस्यात वल्लभाय समुच्चरेत् / स्वाहान्तो ऽयं महामन्त्रो दशार्णो भुक्तिमुक्तिदः
गोपीजनपदस्यात वल्लभाय समुच्चरेत्। स्वाहान्तोऽयं महामन्त्रो दशार्णो भुक्तिमुक्तिदः।
Verse 4
सदाशिवस्त्वस्य ऋषिः पङ्क्तिश्छन्द उदाहृतम् / देवता कृष्ण उदितो विनियोगो ऽखिलाप्तये
सदाशिवोऽस्य मन्त्रस्य ऋषिः; पङ्क्तिः छन्दः प्रकीर्तितम्। देवता उदितः कृष्णः; विनियोगोऽखिलाप्तये॥
Verse 5
त्रैलोक्यविजयस्याथ कवचस्य प्रजापतिः / ऋषिश्छन्दश्च जगती देवो राजेश्वरः स्वयम्
त्रैलोक्यविजयकवचस्य प्रजापतिः ऋषिः स्मृतः। जगती छन्दः; देवो राजेश्वरः स्वयम्॥
Verse 6
त्रैलोक्यविजयप्राप्तौ विनियोगः प्रकीर्त्तितः / प्रणवो मेशिरः पातु श्रीकृष्णाय नमः सदा
त्रैलोक्यविजयप्राप्त्यै विनियोगः प्रकीर्तितः। प्रणवो मे शिरः पातु; श्रीकृष्णाय नमः सदा॥
Verse 7
पायात्कपालं कृष्णाय स्वाहेति सततं मम / कृष्णेति पातु नेत्रे मे कृष्णस्वाहेति तारकाम्
कृष्णाय स्वाहेति मम कपालं सततं पायात्। ‘कृष्ण’ इति नेत्रे पातु; ‘कृष्णस्वाहा’ तु तारकाम्॥
Verse 8
हरये नम इत्येष भ्रूलतां पातु मे सदा / ॐ गोविन्दाय स्वाहेति नासिकां पातु संततम्
‘हरये नमः’ इत्येष मे भ्रूलतां सदा पातु। ‘ॐ गोविन्दाय स्वाहा’ इति नासिकां पातु संततम्॥
Verse 9
गोपालाय नमो गण्डं पातु मे सततं मनुः / क्लीं कृष्णाय नमः कर्णौं पातु कल्पतरुर्मम
गोपालाय नमो—मे गण्डं सततं मनुः पातु। क्लीं कृष्णाय नमः—मम कर्णौ कल्पतरुः पातु॥
Verse 10
श्रीं कृष्णाय नमः पातु नित्यं मे ऽधरयुग्मकम् / ॐ गोपीशाय स्वाहेति दन्तपङ्क्तिं ममावतु
श्रीं कृष्णाय नमः—मेऽधरयुग्मकं नित्यं पातु। ॐ गोपीशाय स्वाहेति—मम दन्तपङ्क्तिं अवतु॥
Verse 11
श्रीकृष्णेति रदच्छिद्रं पातुमे त्र्यक्षरो मनुः / ॐ श्रीकृष्णाय स्वाहेति जिह्विकां पातु मे सदा
श्रीकृष्णेति त्र्यक्षरो मनुः मे रदच्छिद्रं पातु। ॐ श्रीकृष्णाय स्वाहेति—मे जिह्विकां सदा पातु॥
Verse 12
रामेश्वराय स्वाहेति तालुकं पातु मे सदा / राधिकेशाय स्वाहेति कण्ठं मे पातु सर्वदा
रामेश्वराय स्वाहेति मे तालुकं सदा पातु। राधिकेशाय स्वाहेति मे कण्ठं सर्वदा पातु॥
Verse 13
नमो गोपीगणेशाय ग्रीवां मे पातु सर्वदा / ॐ गोपेशाय स्वाहेति स्कन्धौ पातु सदा मम
नमो गोपीगणेशाय—मे ग्रीवां पातु सर्वदा। ॐ गोपेशाय स्वाहेति—मम स्कन्धौ सदा पातु॥
Verse 14
नमः किशोरवेषाय स्वाहा पृष्ठं ममावतु / उदरं पातु मे नित्यं मुकुन्दाय नमो मनुः
नमः किशोरवेषाय स्वाहा—मम पृष्ठं सदा अवतु। मुकुन्दाय नमो मनुः—मम उदरं नित्यं पातु॥
Verse 15
ह्नीं श्रीङ्क्लीङ्कृष्णाय स्वाहा करौ पातु सदा मम / ॐ विष्णवे नमः स्वाहा बाहुयुग्मं ममावतु
ह्नीं श्रीङ्क्लीङ्कृष्णाय स्वाहा—मम करौ सदा पातु। ॐ विष्णवे नमः स्वाहा—मम बाहुयुग्मं अवतु॥
Verse 16
ॐ ह्रींभगवते स्वाहा नखपङ्क्तिं ममावतु / नमो नारायणायेति नखरन्ध्रं ममावतु
ॐ ह्रीं भगवते स्वाहा—मम नखपङ्क्तिं अवतु। नमो नारायणायेति—मम नखरन्ध्रं अवतु॥
Verse 17
ॐ ह्रींश्रींपद्मनाभाय नाभिं पातु सदा मम / ॐ सर्वेशाय स्वाहेति केशान्मम सदावतु
ॐ ह्रीं श्रीं पद्मनाभाय—मम नाभिं सदा पातु। ॐ सर्वेशाय स्वाहेति—मम केशान् सदा अवतु॥
Verse 18
नमः कृष्णाय स्वाहेति ब्रह्मरन्ध्रं सदावतु / ॐ माधवाय स्वाहेति भालं मे सर्वदावतु
नमः कृष्णाय स्वाहेति—ब्रह्मरन्ध्रं सदा अवतु। ॐ माधवाय स्वाहेति—मम भालं सर्वदा अवतु॥
Verse 19
ॐ ह्रींश्रींरसिकेशाय कटिं मम सदावतु / नमो गोपीजनेशाय ऊरू पातु सदा मम
ॐ ह्रींश्रीं रसिकेशाय मम कटिं सदा अवतु। नमो गोपीजनेशाय मम ऊरू सदा पातु॥
Verse 20
ॐ नमो दैत्यनाशाय स्वाहेत्यवतु जानुनी / यशोदानन्दनायेति नमोतो जङ्घके ऽवतु
ॐ नमो दैत्यनाशाय स्वाहेति जानुनी अवतु। यशोदानन्दनायेति नमोऽस्तु जङ्घकेऽवतु॥
Verse 21
रासारंभप्रियायेति स्वाहान्तो हीं ममावतु / वृन्दाप्रियाय स्वाहेति सकलाङ्गानि मे ऽवतु
रासारम्भप्रियायेति स्वाहान्तो हीं ममावतु। वृन्दाप्रियाय स्वाहेति सकलाङ्गानि मेऽवतु॥
Verse 22
परिबुर्णमनाः कृष्मः प्राच्यां मां सर्वदावतु / स्वयं गोलोकनाथो मामाग्नेय्यां दिशि रक्षतु
परिपूर्णमनाः कृष्णः प्राच्यां मां सर्वदा अवतु। स्वयं गोलोकनाथो मामाग्नेय्यां दिशि रक्षतु॥
Verse 23
पूर्णब्रह्मस्वरूपश्च दक्षिणे मां सदावतु / नैरृत्यां पातु मां कृष्णाः पश्चिमे पातु मां हरिः
पूर्णब्रह्मस्वरूपश्च दक्षिणे मां सदावतु। नैरृत्यां पातु मां कृष्णः पश्चिमे पातु मां हरिः॥
Verse 24
गोविन्दः पातु वायव्यामुत्तरे रसिकेश्वरः / ऐशान्यां मे सदा पातु वृन्दावनविहार कृत्
गोविन्दः पातु मां वायव्यां दिशि; उत्तरे रसिकेश्वरः। ऐशान्यां मे सदा पातु वृन्दावनविहारकृत्॥
Verse 25
वृन्दाप्राणेश्वरः शश्वत्पातु मामूर्द्ध्वदेशतः / सदैव मामधः पातु बलिध्वंसी महाबलः
वृन्दाप्राणेश्वरः शश्वन्मामूर्ध्वदेशतः पातु। अधो मां सदैव पातु बलिध्वंसी महाबलः॥
Verse 26
जले स्थले चान्तरिक्षे नृसिंहः पातु मां सदा / स्वप्ने जागरणे चैव पातु मां माधवः स्वयम्
जले स्थले चान्तरिक्षे नृसिंहः पातु मां सदा। स्वप्ने जागरणे चैव पातु मां माधवः स्वयम्॥
Verse 27
सर्वान्तरात्मा निर्लिप्तः पातु मां सर्वतो विभुः / इति ते कथितं भूप सर्वाघौघविनाशनम्
सर्वान्तरात्मा निर्लिप्तः पातु मां सर्वतो विभुः। इति ते कथितं भूप सर्वाघौघविनाशनम्॥
Verse 28
त्रैलोक्यविजयं नाम कवचं परमेशितुः / मया श्रुतं शिवमुखात्प्रवक्तव्यं न कस्यचित्
त्रैलोक्यविजयं नाम कवचं परमेशितुः। मया श्रुतं शिवमुखात्; प्रवक्तव्यं न कस्यचित्॥
Verse 29
गुरुमभ्यर्च्य विधिवत्कवचं धारयेत्तु यः / कण्ठे वा दक्षिणे बाहौ सो ऽपि विष्णुर्न संशयः
यो विधिवद् गुरुमभ्यर्च्य कवचं धारयेत्—कण्ठे वा दक्षिणे बाहौ—सोपि विष्णुरेव, न संशयः।
Verse 30
स साधको ऽवसद्यत्र तत्र वाणीरमे स्थिते / यदि स्यात्सिद्धकवचो जीवन्मुक्तो न संशयः
स साधको यत्र वसेत् तत्र वाणीरमं स्थितम्; यदि सिद्धकवचः स्यात् स जीवन्मुक्तो न संशयः।
Verse 31
निश्चितं कोटिवर्षाणां पूजायाः फलमाप्नुयात् / राजसूर्यसहस्राणि वाजपेयशतानि च
निश्चितं कोटिवर्षाणां पूजायाः फलमाप्नुयात्; राजसूय-सहस्राणि वाजपेय-शतानि च।
Verse 32
महादानानि यान्येव भुवश्चापि प्रदक्षिणा / त्रैलोक्यविजयस्यास्य कलां नार्हन्ति षोडशीम्
महादानानि यान्येव भुवश्चापि प्रदक्षिणा; त्रैलोक्यविजयस्यास्य कलां नार्हन्ति षोडशीम्।
Verse 33
व्रतोपवासनियमाः स्वाध्यायाध्ययने तथा / स्नानं च सर्वतीर्थेषु नास्यार्हन्ति कलामपि
व्रतोपवासनियमाः स्वाध्यायाध्ययने तथा; स्नानं च सर्वतीर्थेषु नास्यार्हन्ति कलामपि।
Verse 34
सिद्धत्वममरत्वं च दासत्वं श्रीहरेरपि / यदि स्यात्सिद्धकवचः सर्वं प्राप्नोति निश्चितम्
सिद्धत्वममरत्वं च दासत्वं श्रीहरेरपि। यदि स्यात्सिद्धकवचः सर्वं प्राप्नोति निश्चितम्॥
Verse 35
स भवेत्सिद्धकवचो दशलक्षं जपेत्तु यः / यो भवेत्सिद्धकवचो विजयी स भवेद् ध्रुवम्
स भवेत्सिद्धकवचो दशलक्षं जपेत्तु यः। यो भवेत्सिद्धकवचो विजयी स भवेद् ध्रुवम्॥
Verse 36
राज्यं देयं शिरो देयं प्राणा देयाश्च भूपते / एतत्तु कवचं वत्स न देयं संकटे ऽपि च
राज्यं देयं शिरो देयं प्राणा देयाश्च भूपते। एतत्तु कवचं वत्स न देयं संकटेऽपि च॥
Verse 37
मया प्रकाशितं यत्ते चैतेषां त्राणकारणात् / ममाज्ञाकरणाच्चैव तद्विद्धि कुलभास्कर / इदं धृत्वा तु कवचं चक्रवर्त्ती भवान्भव
मया प्रकाशितं यत्ते चैतेषां त्राणकारणात्। ममाज्ञाकरणाच्चैव तद्विद्धि कुलभास्कर। इदं धृत्वा तु कवचं चक्रवर्त्ती भवान्भव॥
Frequently Asked Questions
King Sagara petitions Vasiṣṭha for a kavaca described as ‘sarvatra’ effective and ‘trailokya-vijaya-prada’—protective power/victory extending across the three worlds.
The chapter explicitly supplies mantra metadata: one segment assigns Sadāśiva as ṛṣi with Paṅkti chandas and Kṛṣṇa as devatā for all-attainment; another frames the Trailokya-vijaya kavaca with Prajāpati as ṛṣi, Jagatī as chandas, and a sovereign deity-form (Rājeśvara) with viniyoga aimed at attaining tri-loka victory.
Through a systematic body-part mapping (nyāsa-like structure) where specific names/mantras of Kṛṣṇa and related epithets are recited to ‘guard’ the head, eyes, nose, ears, mouth, tongue, throat, shoulders, back, abdomen, hands, and arms—turning devotion into an all-limbs protective enclosure.