Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 52
रामस्य पितृसेवा-तीर्थाटन-वृत्तान्तः
Rama’s filial service and ordered pilgrimage; setting for the Haihaya episode
Devanagari script
शक्नोष्यपि पुरीं गन्तुं मामनुज्ञातुर्हसि / अन्यथा चेत्खलैः सैन्यैरत्यर्थं मुनिसत्तम
Transliteration
śaknoṣyapi purīṃ gantuṃ māmanujñāturhasi / anyathā cetkhalaiḥ sainyairatyarthaṃ munisattama
Translation
पुरीं गन्तुं शक्नोष्यपि ममानुज्ञां कर्तुमर्हसि; अन्यथा खलैः सैन्यैः अत्यर्थं मुनिसत्तम।
Word by Word
शक्नोषिyou are able
शक्नोषि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootशक् (धातु)
Formलट् (present), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपेक्षार्थक-अव्यय (also/even)
पुरीम्to the city
पुरीम्:
Karma (कर्म/गन्तव्य)
TypeNoun
Rootपुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया एकवचन
गन्तुम्to go
गन्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त अव्यय (infinitive)
माम्me
माम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, द्वितीया एकवचन
अनुज्ञातुम्to permit
अनुज्ञातुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootअनुज्ञा (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त अव्यय (infinitive), ‘to permit/consent’
अर्हसिyou ought
अर्हसि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्ह् (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन; योग्यता (ought)
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (otherwise)
चेत्if
चेत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootचेत् (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (conditional particle ‘if’)
खलैःby wicked men
खलैः:
Karana (करण/सहायक)
TypeNoun
Rootखल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया बहुवचन
सैन्यैःby armies
सैन्यैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसैन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया बहुवचन
अत्यर्थम्excessively
अत्यर्थम्:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअत्यर्थम् (अव्यय)
Formपरिमाण/तीव्रतावाचक-अव्यय (excessively)
मुनिसत्तमO best sage
मुनिसत्तम:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि-सत्तम (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative) एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘मुनीनां सत्तमः’ (best of sages)