Shloka 48
रामस्य पितृसेवा-तीर्थाटन-वृत्तान्तः
Rama’s filial service and ordered pilgrimage; setting for the Haihaya episode
Devanagari script
पप्रच्छ कुशलप्रश्नं पुत्रमित्रादिबन्धुषु / सह संकथयंस्तेन राज्ञा मुनिवरोत्तमः
Transliteration
papraccha kuśalapraśnaṃ putramitrādibandhuṣu / saha saṃkathayaṃstena rājñā munivarottamaḥ
Translation
स पुत्रमित्रादिबन्धुषु कुशलप्रश्नं पप्रच्छ; तेन राज्ञा सह मुनिवरोत्तमः संकथयन् आसीत्।
Word by Word
papracchahe asked
papraccha:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpraś (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
kuśala-praśnama welfare-inquiry
kuśala-praśnam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkuśala (प्रातिपदिक) + praśna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (accusative), एकवचन; कर्मधारयः ‘कुशलः प्रश्नः’
putrasons
putra:
Upapada/Compound-member (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक-रूप (stem form) समासाङ्ग
mitrafriends
mitra:
Upapada/Compound-member (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootmitra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रातिपदिक-रूप (stem form) समासाङ्ग
ādiand others
ādi:
Upapada/Compound-member (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootādi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक-रूप (stem form) समासाङ्ग; ‘etc.’
bandhuṣuamong (his) relatives such as sons and friends
bandhuṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootbandhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (locative), बहुवचन; ‘putra-mitra-ādi-bandhuṣu’ इति समाहार-तत्पुरुष-प्रायः (determinative compound)
sahatogether with
saha:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय)
Formसह-शब्दः (indeclinable), सहार्थक (with)
saṃkathayanconversing
saṃkathayan:
Kartā (कर्ता)
TypeVerb
Rootsaṃ-kathaya (धातु; causative/denominative from kath)
Formवर्तमानकृदन्त (present participle/शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘conversing’
tenawith him
tena:
Sahakārī/Instrument (सह/करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (instrumental), एकवचन
rājñāwith the king
rājñā:
Sahakārī/Instrument (सह/करण)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (instrumental), एकवचन
muni-vara-uttamaḥthe best of the best sages
muni-vara-uttamaḥ:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक) + vara (प्रातिपदिक) + uttama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (nominative), एकवचन; तत्पुरुषः ‘मुनीनां वराणाम् उत्तमः’ (superlative within determinative compound)