Shloka 2
रामस्य पितृसेवा-तीर्थाटन-वृत्तान्तः
Rama’s filial service and ordered pilgrimage; setting for the Haihaya episode
Devanagari script
निदेशाद्वै कुलगुरोस्तपश्चरणमात्मनः / शंभोर्निदेशात्तीर्थानामटनं च यथाक्रमम्
Transliteration
nideśādvai kulagurostapaścaraṇamātmanaḥ / śaṃbhornideśāttīrthānāmaṭanaṃ ca yathākramam
Translation
निदेशाद्वै कुलगुरोस् तपश्चरणम् आत्मनः। शम्भोर्निदेशात् तीर्थानाम् अटनं च यथाक्रमम्॥
Word by Word
निदेशात्from/according to the instruction
निदेशात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootनिदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादान (from/according to command)
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
कुल-गुरोःof the family preceptor
कुल-गुरोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकुल + गुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध (of the family-preceptor)
तपः-चरणम्practice of austerity
तपः-चरणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् + चरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; here as कर्म/विषय (object of telling)
आत्मनःof himself
आत्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध (of himself)
शंभोःof Śambhu (Śiva)
शंभोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशंभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध (of Śambhu)
निदेशात्from/according to the instruction
निदेशात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootनिदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; अपादान
तीर्थानाम्of the tīrthas
तीर्थानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; सम्बन्ध (of sacred places)
अटनम्wandering/visiting
अटनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअटन (प्रातिपदिक; from √अट्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्म/विषय (act of roaming)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
यथा-क्रमम्in due order
यथा-क्रमम्:
Prakaraṇa (प्रकरण/रीति)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + क्रम (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव; अव्ययवत् प्रयोगः; क्रियाविशेषण (adverbial)