Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

Ātmā’s Unborn Nature and Fearlessness at Death

Parīkṣit’s Final Instruction

अहं ब्रह्म परं धाम ब्रह्माहं परमं पदम् । एवं समीक्ष्य चात्मानमात्मन्याधाय निष्कले ॥ ११ ॥ दशन्तं तक्षकं पादे लेलिहानं विषाननै: । न द्रक्ष्यसि शरीरं च विश्वं च पृथगात्मन: ॥ १२ ॥

ahaṁ brahma paraṁ dhāma brahmāhaṁ paramaṁ padam evaṁ samīkṣya cātmānam ātmany ādhāya niṣkale

अहं ब्रह्म परं धाम, ब्रह्माहं परमं पदम्—इति सम्यगात्मानं समीक्ष्य, निष्कले परमात्मनि आत्मानमाधाय; पादे दशन्तं विषदंष्ट्रं तक्षकं न द्रक्ष्यसि, न च म्रियमाणं शरीरं जगच्च पृथगात्मनः।

ahamI
aham:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा, एकवचन
brahmaBrahman
brahma:
Karta (कर्ता/predicative)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
paramsupreme
param:
Karta (कर्ता/predicative qualifier)
TypeAdjective
Rootpara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
dhāmaabode/splendor
dhāma:
Karta (कर्ता/predicative)
TypeNoun
Rootdhāman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
brahmaBrahman
brahma:
Karta (कर्ता/predicative)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ahamI
aham:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा, एकवचन
paramamsupreme
paramam:
Karta (कर्ता/predicative qualifier)
TypeAdjective
Rootparama (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
padamstate/position
padam:
Karta (कर्ता/predicative)
TypeNoun
Rootpada (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
evamthus
evam:
Sambandha (सम्बन्ध/manner)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय
samīkṣyahaving examined
samīkṣya:
Kriya (क्रिया/पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootsam-īkṣ (धातु)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त-अव्यय (gerund); धातुः—ईक्ष्, उपसर्ग-सम्
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
ātmānamthe self
ātmānam:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ātmaniin the Self
ātmani:
Adhikarana (अधिकरण/location)
TypeNoun
Rootātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
ādhāyahaving placed
ādhāya:
Kriya (क्रिया/पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootā-dhā (धातु)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त-अव्यय (gerund); धातुः—धा, उपसर्ग-आ
niṣkaleO partless one
niṣkale:
Sambodhana (सम्बोधन/address)
TypeAdjective
Rootniṣkala (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

FAQs

This verse teaches inward contemplation—recognizing the Self as Brahman and fixing the mind in the partless Absolute as a direct means toward liberation.

Because Parīkṣit was preparing to leave the body imminently, Śukadeva instructed the most direct, fear-transcending realization—identity with the imperishable Self.

Practice steady remembrance and self-observation: withdraw attention from panic and bodily fear, and anchor awareness in the changeless witness within.