Previous Verse
Next Verse

Shloka 41

Indra’s Envy at Pṛthu’s Aśvamedha and Brahmā’s Intervention

False Renunciation Exposed

विप्रा: सत्याशिषस्तुष्टा: श्रद्धया लब्धदक्षिणा: । आशिषो युयुजु: क्षत्तरादिराजाय सत्कृता: ॥ ४१ ॥

viprāḥ satyāśiṣas tuṣṭāḥ śraddhayā labdha-dakṣiṇāḥ āśiṣo yuyujuḥ kṣattar ādi-rājāya sat-kṛtāḥ

विप्राः श्रद्धया लब्धदक्षिणाः सत्याशिषः तुष्टाः। सत्कृताः ते क्षत्तरादिराजाय पृथवे हृदयेन आशीर्वादान् युयुजुः।

viprāḥbrāhmaṇas
viprāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootvipra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
satya-āśiṣaḥwhose blessings are true
satya-āśiṣaḥ:
Visheshana (विशेषण/Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootsatya (प्रातिपदिक) + āśis (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (‘सत्याः आशिषः’); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘विप्राः’ इति विशेषणम्
tuṣṭāḥpleased
tuṣṭāḥ:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeVerb
Root√tuṣ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘विप्राः’ इति विशेषणम्
śraddhayāwith faith
śraddhayā:
Karaṇa (करण/Means)
TypeNoun
Rootśraddhā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
labdha-dakṣiṇāḥhaving received gifts (dakṣiṇā)
labdha-dakṣiṇāḥ:
Visheshana (विशेषण/Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootlabdha (कृदन्त-प्रातिपदिक) + dakṣiṇā (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कर्मधारयभाव: ‘लब्धा दक्षिणा येषाम्’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘विप्राः’ इति विशेषणम्
āśiṣaḥblessings
āśiṣaḥ:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootāśis (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
yuyujuḥbestowed/applied
yuyujuḥ:
Kriyā (क्रिया/Verbal predicate)
TypeVerb
Root√yuj (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
kṣattarO Kṣattar (Vidura)
kṣattar:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootkṣattṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
ādi-rājāyato the foremost king
ādi-rājāya:
Sampradāna (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootādi (प्रातिपदिक) + rāja (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (‘आदिः राजा’); पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन
sat-kṛtāḥhonored, well-received
sat-kṛtāḥ:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeVerb
Rootsat (प्रातिपदिक) + √kṛ (धातु)
Formउपपद-तत्पुरुष (‘सत्’ + कृत); क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘विप्राः’ इति विशेषणम्
V
Vidura
P
Pṛthu Mahārāja

FAQs

This verse teaches that when brāhmaṇas are respectfully honored and given dakṣiṇā with faith, they become satisfied and bestow infallible auspicious blessings.

Because Pṛthu, as the ideal ruler, properly conducted religious duties and honored the brāhmaṇas; being satisfied and respected, they invoked benedictions upon him.

Serve and honor saintly, learned devotees with sincerity, offer support in a faithful spirit, and seek blessings through humility rather than entitlement.