Sutra 2
Devanagari script
अग्न्युदकयोरग्निपीडनमप्रतिकार्यं सर्वदाहि च शक्यापगमनं तार्याबाधमुदकपीडनमित्याचार्याः ॥ कZ_०८.४.०२ ॥
Transliteration
agnyudakayoragnipīḍanamapratikāryaṃ sarvadāhi ca śakyāpagamanaṃ tāryābādhamudakapīḍanamityācāryāḥ
Translation
अग्न्युदकयोः—अग्निपीडनमप्रतिकार्यं सर्वदाहि च; उदकपीडनं तु शक्यापगमनं, तार्याबाधम् इत्याचार्याः।
Word by Word
अग्नि-उदकयोःof fire and water
अग्नि-उदकयोः:
TypeNoun
Rootअग्नि; उदक
Formषष्ठी-द्विवचनम् (genitive dual)
अग्नि-पीडनम्injury/damage by fire (burning)
अग्नि-पीडनम्:
TypeNoun
Rootपीड्
Formनपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा-एकवचनम् (nom. sg.); कृदन्त-भाववाचक (action noun)
अप्रतिकार्यम्irremediable; not capable of being counteracted
अप्रतिकार्यम्:
TypeAdjective
Rootप्रति-√कृ
Formनपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा-एकवचनम्; नञ्-समास/नकार-प्रत्ययार्थ: ‘not remediable/irremediable’ (agreeing with अग्निपीडनम्)
सर्वदाहिall-consuming; burning everything
सर्वदाहि:
TypeAdjective
Rootदह्
Formनपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा-एकवचनम्; ‘that which burns everything’ (agreeing with अग्निपीडनम्)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
शक्य-अपगमनम्(that which has) possible avoidance/escape
शक्य-अपगमनम्:
TypeNoun
Root√गम् (अप-गम्)
Formनपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा-एकवचनम्; ‘capable of being escaped/avoided’ (agreeing with उदकपीडनम् by sense)
तार्य-अबाधम्crossable and non-obstructive
तार्य-अबाधम्:
TypeAdjective
Root√तॄ; बाध्
Formनपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा-एकवचनम्; तार्य = ‘crossable/passable’, अबाध = ‘non-obstructive’; agreeing with उदकपीडनम्
उदक-पीडनम्injury/damage by water
उदक-पीडनम्:
TypeNoun
Rootपीड्
Formनपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा-एकवचनम्; कृदन्त-भाववाचक (action noun)
इतिthus
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formउद्धरण/निगमनार्थक अव्यय
आचार्याःthe teachers (authorities)
आचार्याः:
TypeNoun
Rootआचार्य
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा-बहुवचनम्
Entities Mentioned
Ā
ācāryāḥ (teachers)A
agni (fire)U
udaka (flood)FAQs
Floods primarily cripple movement, crossings, and supply routes—so the state must prioritize transport alternatives, bridges/ferries, and logistics continuity.