Sutra 7
Devanagari script
प्रायशश्च कोपवशा राजानः प्रकृतिकोपैर्हताः श्रूयन्ते कामवशाः क्षयनिमित्तमरिव्याधिभिरिति ॥ कZ_०८.३.०७ ॥
Transliteration
prāyaśaśca kopavaśā rājānaḥ prakṛtikopairhatāḥ śrūyante kāmavaśāḥ kṣayanimittamarivyādhibhiriti
Translation
प्रायशः कोपवशा राजानः स्वप्रकृतिकोपैर्हताः श्रूयन्ते; कामवशास्तु अरिव्याधिभिः क्षयनिमित्तैः क्षयं यान्ति।
Word by Word
प्रायशःgenerally, for the most part
प्रायशः:
TypeAvyaya
Rootप्रायशस्
Formअव्यय; अर्थे—बहुधा/प्रायः
चand
च:
TypeAvyaya
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
कोपवशाःunder the control of anger; anger-driven
कोपवशाः:
TypeNoun (Adjective)
Rootवश
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन; विशेषणम् (राजानः)
राजानःkings
राजानः:
TypeNoun
Rootराजन्
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन; कर्तृपदम्
प्रकृति-कोपैःby the anger of the (state) constituents
प्रकृति-कोपैः:
TypeNoun
Rootकोप
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-बहुवचन; साधन/हेतौ (कोपैः)
हताःdestroyed, brought down
हताः:
TypeParticiple
Rootहन्
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन; कर्मणि; (राजानः) इति विशेष्यस्य विशेषणम्
श्रूयन्तेare heard of, are reported
श्रूयन्ते:
TypeVerb
Rootश्रु
Formलट्; प्रथमपुरुष; बहुवचन; आत्मनेपद; कर्मणि/भावे प्रयोगः—‘are heard/are said’
कामवशाःunder the control of desire; desire-driven
कामवशाः:
TypeNoun (Adjective)
Rootवश
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन; विशेषणम् (राजानः)
क्षय-निमित्तम्as a cause of ruin/decline
क्षय-निमित्तम्:
TypeNoun
Rootनिमित्त
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; प्रयोजन/परिणामार्थे (क्षयस्य निमित्तम्)
अरि-व्याधिभिःby afflictions (arising) from enemies
अरि-व्याधिभिः:
TypeNoun
Rootव्याधि
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-बहुवचन; साधन/हेतौ
इतिthus
इति:
TypeAvyaya
Rootइति
Formउक्त्यर्थक-अव्यय; वाक्यसमाप्त्यर्थे
Entities Mentioned
K
kingsP
prakṛtis (constituent elements/subjects)E
enemies (ari)D
diseases (vyādhi)FAQs
The state’s constituent elements—ministers, officials, army, treasury stakeholders, and broadly the governed—whose collective hostility can translate into revolt, coup, or non-cooperation.
Desire-driven excess (luxury, indulgence, neglect of duty) weakens vigilance and capacity, inviting external aggression and internal deterioration, including health-related incapacity.