Sutra 16
Devanagari script
नवस्तु राजा बलावर्जितं ममेदं राज्यमिति यथेष्टमनवग्रहश्चरति ॥ कZ_०८.२.१६ ॥
Transliteration
navas tu rājā balāvarjitaṃ mamedaṃ rājyam iti yatheṣṭam anavagrahaś carati
Translation
नवस्तु राजा बलावर्जितः ‘ममेदं राज्यम्’ इति यथेष्टमनवग्रहश्चरति ॥
Word by Word
नnot
न:
TypeParticle
Rootन
Formनिषेधार्थक-अव्ययम्
वस्तुresources/means (property, material means)
वस्तु:
TypeNoun
Rootवस्/वस्तु
Formनपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया एकवचनम् (सन्दर्भे ‘वस्तु’ = वस्तु/संपत्ति/उपकरणम्)
राजाthe king
राजा:
TypeNoun
Rootराजन्
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा एकवचनम्
बलावर्जितम्devoid of force/power (without an army/strength)
बलावर्जितम्:
TypeAdjective (PPP)
Rootवर्ज्
Formनपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; ‘बलस्य वर्जितम्’ = बल-रहितम्; कृदन्तः (क्त)
ममmy
मम:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formषष्ठी एकवचनम्
इदम्this
इदम्:
TypePronoun
Rootइदम्
Formनपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्
राज्यम्kingdom/state
राज्यम्:
TypeNoun
Rootराज्य
Formनपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्
इतिthus (thinking/claiming)
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formइत्यादि-वचन-परामर्शक-अव्ययम्
यथेष्टम्as he pleases; at will
यथेष्टम्:
TypeAdverb (indeclinable usage)
Rootइष्
Form‘यथा + इष्टम्’ → अव्ययीभावः; अर्थे ‘यथेच्छम्’
अनवग्रहःunrestrained; without check/obstruction
अनवग्रहः:
TypeNoun/Adjective
Rootअवग्रह
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा एकवचनम्; नञ्-समास/उपसर्ग-निषेधः: ‘अवग्रह’ (restraint/obstruction) + अ- = without restraint
चरतिmoves about; acts; behaves
चरति:
TypeVerb
Rootचर्
Formलट्-लकारः, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
Entities Mentioned
N
new kingK
kingdomFAQs
Because formal accession can produce psychological certainty of ownership before real coercive/administrative power is consolidated, leading to rash, unchecked decisions.