Sutra 4
Devanagari script
प्रत्यक्षपरोक्षानुमेया हि राजवृत्तिः ॥ कZ_०१.९.०४ ॥
Transliteration
pratyakṣaparokṣānumeyā hi rājavṛttiḥ
Translation
प्रत्यक्षपरोक्षानुमानैः हि राजवृत्तिः (राजकार्यव्यवहारः) ज्ञेयः।
Word by Word
प्रत्यक्षdirect (perceptible); direct evidence/knowledge
प्रत्यक्ष:
TypeAdjective
Rootअक्षि (प्रति+अक्षि इति व्युत्पत्त्या; रूढ्या विशेषणम्)
Formविशेषणम्; नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम् (समासपूर्वपदम्)
परोक्षindirect; not directly perceptible
परोक्ष:
TypeAdjective
Rootअक्षि (परि+अक्षि इति व्युत्पत्त्या; रूढ्या विशेषणम्)
Formविशेषणम्; नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम् (समासपूर्वपदम्)
अनुमेयाinferable; to be known by inference
अनुमेया:
TypeAdjective (verbal derivative)
Rootअनु√मा (मा—ज्ञाने)
Formकृदन्तविशेषणम्; ‘अनुमेय’ (यत्-प्रत्ययान्त) स्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; राजवृत्तिः इत्यस्य विशेषणम्
हिindeed; for (emphatic/causal particle)
हि:
TypeParticle
Rootहि
Formनिपातः; अव्ययम्; हेतौ/निश्चयार्थे बलवचनम्
राजवृत्तिःthe king’s conduct/administration; royal activity and policy
राजवृत्तिः:
TypeNoun
Rootवृत्तिः (√वृत्—वर्तने)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम्; समासः—राज्ञः वृत्तिः = राजवृत्तिः
Entities Mentioned
R
ruler/royal administrationFAQs
To institutionalize oversight: some facts must be seen, some must be reported, and some must be concluded from outcomes—together minimizing blind spots.