Sutra 7
Devanagari script
तत्रस्थः कोशदण्डसम्पन्नः प्रवीरपुरुषकन्यासम्बन्धमटवीसम्बन्धं कृत्यपक्षोपग्रहं च कुर्यात् ॥ कZ_०१.१८.०७ ॥
Transliteration
tatrasthaḥ kośadaṇḍasampannaḥ pravīrapuruṣakanyāsambandham aṭavīsambandhaṃ kṛtyapakṣopagrahaṃ ca kuryāt
Translation
तत्रस्थः कोशदण्डसम्पन्नः प्रवीरपुरुषकन्यासम्बन्धान् अटवीसम्बन्धान् कृत्यपक्षोपग्रहं च कुर्यात्।
Word by Word
तत्रthere; in that place/context
तत्र:
TypeIndeclinable
Rootतत्र
Formअव्यय (देशवाचक)
स्थःbeing stationed; staying (there)
स्थः:
TypeNoun (Participle)
Rootस्था
Formकृदन्त (क्तिन्/शतृ-प्रत्ययजन्यः) वर्तमान/स्थितिवाचकः; प्रथमा-एकवचन, पुंलिङ्ग (कर्तरि)
कोशदण्डसम्पन्नःendowed with treasury and coercive power/armed force
कोशदण्डसम्पन्नः:
TypeAdjective (Past Participle)
Rootसम् + पद् (सम्पद्)
Formसमासः: कोश + दण्ड (इतरेतर-द्वन्द्वः) → कोशदण्ड; तत्पुरुषः: कोशदण्ड + सम्पन्न; प्रथमा-एकवचन, पुंलिङ्ग
प्रवीरपुरुषकन्यासम्बन्धम्a connection/relationship (e.g., alliance) through brave men, men, and maidens (i.e., via persons and marriage ties)
प्रवीरपुरुषकन्यासम्बन्धम्:
TypeNoun
Rootसम् + बन्ध्
Formसमासः: प्रवीर + पुरुष + कन्या + सम्बन्ध; द्वितीया-एकवचन, पुंलिङ्ग
अटवीसम्बन्धम्a relationship/alliance with the forest region/forest tribes
अटवीसम्बन्धम्:
TypeNoun
Rootसम् + बन्ध्
Formसमासः: अटवी + सम्बन्ध; द्वितीया-एकवचन, पुंलिङ्ग
कृत्यपक्षोपग्रहम्the securing/bringing over of the faction of operatives/agents
कृत्यपक्षोपग्रहम्:
TypeNoun
Rootउप + ग्रह्
Formसमासः: कृत्य + पक्ष + उपग्रह; द्वितीया-एकवचन, पुंलिङ्ग
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
कुर्यात्should do; should arrange/establish
कुर्यात्:
TypeVerb
Rootकृ
Formलिङ् (विधिलिङ्), परस्मैपदम्; प्रथम-पुरुष, एकवचन
Entities Mentioned
K
kośa (treasury)D
daṇḍa (force)F
forest polities (aṭavī)O
operatives/factions (kṛtyapakṣa)FAQs
First secure resources and coercive capacity; then formalize alliances (marriage/elite ties), frontier support (aṭavī), and operative factions—so partnerships rest on credible capability.