Sutra 2
Devanagari script
पुरोहितमयाज्ययाजनाध्यापने नियुक्तममृष्यमाणं राजावक्षिपेत् ॥ कZ_०१.१०.०२ ॥
Transliteration
purohitam ayājyayājanādhyāpane niyuktam amṛṣyamāṇaṃ rājāvakṣipet
Translation
राजा पुरोहितं नियुक्तं कुर्यात्—यः अमृष्यमाणः (उत्तेजकभावेन) स्यात्—तं अयाज्ययाजनाध्यापने नियोजयेत्, परीक्षां प्रवर्तयितुम्।
Word by Word
पुरोहितम्the royal chaplain (purohita)
पुरोहितम्:
TypeNoun
Rootपुरोहित
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया (कर्मपद)
अयाज्यas (one) unfit to be made the object of sacrifice / unqualified for being sacrificed for
अयाज्य:
TypeAdjective (Noun-used)
Rootअयाज्य
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; तृतीया (हेतौ/सह) — ‘अयाज्येन’ इत्यर्थः (अयाज्य-भावेन)
याजनin officiating at sacrifices (as priest)
याजन:
TypeNoun (Action noun)
Rootयाज्
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; सप्तमी (विषये) — ‘याजने’ इत्यर्थः
अध्यापनेin teaching (Vedic instruction)
अध्यापने:
TypeNoun (Action noun)
Rootअधि-आप्/अधि-आपय् (अध्यापयति)
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; सप्तमी (विषये)
नियुक्तम्appointed/assigned
नियुक्तम्:
TypeParticiple (Past passive participle)
Rootनि-युज्
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया; कृदन्त (क्त) — ‘नियुक्तः’ (कर्मणि)
अमृष्यमाणम्not enduring (being intolerant/resentful)
अमृष्यमाणम्:
TypeParticiple (Present middle)
Rootमृष्
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया; कृदन्त (शानच्/मान) — ‘असहमानम्/अक्षममाणम्’
राजाthe king
राजा:
TypeNoun
Rootराजन्
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा (कर्तृ)
अवक्षिपेत्should remove/dismiss (from office)
अवक्षिपेत्:
TypeVerb
Rootअव-क्षिप्
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष; एकवचन; लिङ् — ‘अवक्षिपेत्’ = ‘अपसारयेत्/निष्कासयेत्’
Entities Mentioned
R
rājāP
purohitaFAQs
A disgruntled intermediary is more credible as someone willing to propose rule-bending; credibility increases the diagnostic value of the target’s response.
Whether officials will collude in norm-violations under a veneer of religious authority—an early indicator of broader administrative corruption.