Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 26

पूर्वकृतापदानं प्रतिज्ञायापहरन्तमेकदेशदृष्टद्रव्यं कर्मणा रूपेण वा गृहीतं राजकोशमवस्तृणन्तं कर्मवध्यं वा राजवचनात्समस्तं व्यस्तमभ्यस्तं वा कर्म कारयेत् ॥ कZ_०४.८.२६ ॥

pūrvakṛtāpadānaṃ pratijñāyāpaharantam ekadeśadṛṣṭadravyaṃ karmaṇā rūpeṇa vā gṛhītaṃ rājakośam avastṛṇantaṃ karmavadhyaṃ vā rājavacanāt samastaṃ vyastaṃ abhyastaṃ vā karma kārayet

पूर्वकृतापदानं प्रतिज्ञायापहरन्तम्, एकदेशदृष्टद्रव्यम्, कर्मणा रूपेण वा गृहीतम्, राजकोशमवस्तृणन्तम्, कर्मवध्यं वा—राजवचनात् समस्तं व्यस्तमभ्यस्तं वा कर्म कारयेत्।

पूर्वकृतpreviously committed (earlier-done)
पूर्वकृत:
TypeAdjective
Rootकृ
Formपुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; 'पूर्वं कृतम्' इति विशेषणम्
अपदानम्a prior offence / previous misdeed (record)
अपदानम्:
TypeNoun
Rootअपदान
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्
प्रतिज्ञायhaving promised / having undertaken
प्रतिज्ञाय:
TypeGerund (Absolutive)
Rootप्रतिज्ञा
Formक्त्वान्त (ल्यप्) अव्यय; 'प्रतिज्ञा' धात्वर्थे—प्रतिज्ञां कृत्वा
अपहरन्तम्one who is carrying off / stealing
अपहरन्तम्:
TypeVerb (Participle)
Rootअप-हृ
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्तः; पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; कर्मकर्तरि—'one who is taking away'
एकदेशa part / partial
एकदेश:
TypeNoun (compound member)
Rootएक + देश
Formपुंलिङ्ग; 'एकस्य देशः'—'partial' (as first member of compound)
दृष्टseen / observed
दृष्ट:
TypeAdjective (PPP)
Rootदृश्
Formक्त-प्रत्ययान्त; 'seen/observed' (as member of compound)
द्रव्यम्property / valuables
द्रव्यम्:
TypeNoun
Rootद्रव्य
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्
एकदेशदृष्टद्रव्यम्property identified only in part / partially traced property
एकदेशदृष्टद्रव्यम्:
TypeAdjective (compound)
Rootद्रव्य
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; 'यस्य द्रव्यं एकदेशेन दृष्टम्'—partly-identified property
कर्मणाby an act / by deed
कर्मणा:
TypeNoun
Rootकर्मन्
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया एकवचनम्
रूपेणby form/appearance/marks
रूपेण:
TypeNoun
Rootरूप
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया एकवचनम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
गृहीतम्seized / taken into custody
गृहीतम्:
TypeVerb (PPP used adjectivally)
Rootग्रह्
Formक्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; 'seized/taken'
राजकोशम्the royal treasury
राजकोशम्:
TypeNoun
Rootराज + कोश
Formपुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; 'राज्ञः कोशः'
अवस्तृणन्तम्one who is stripping/denuding (plundering)
अवस्तृणन्तम्:
TypeVerb (Participle)
Rootअव-स्तृ
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्तः; पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; 'one who is laying waste/stripping'
कर्मवध्यम्punishable / liable to penalty
कर्मवध्यम्:
TypeAdjective/Noun
Rootकर्मन् + वध्य
Formपुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; 'कर्मणा वध्यः'—punishable by (a specified) punishment
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
राजवचनात्by the king’s command
राजवचनात्:
TypeNoun
Rootराज + वचन
Formनपुंसकलिङ्गे पञ्चमी एकवचनम्; 'राज्ञः वचनात्'—by the king’s order/word
समस्तम्as a whole / collectively
समस्तम्:
TypeAdjective
Rootसमस्त
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; 'entire/collective' (qualifying कर्म)
व्यस्तम्separately / in parts
व्यस्तम्:
TypeAdjective
Rootव्यस्त
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; 'separately/distributively' (qualifying कर्म)
अभ्यस्तम्repeated / habitual
अभ्यस्तम्:
TypeAdjective (PPP)
Rootअभि-आस्/अभ्यस्
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; 'repeated/practised' (qualifying कर्म)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
कर्मpunishment / penal action (or act)
कर्म:
TypeNoun
Rootकर्मन्
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; object of कारयेत्
कारयेत्should cause (it) to be done / should impose
कारयेत्:
TypeVerb
Rootकृ (णिच्)
Formलोट्/विधिलिङ् (optative) परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष एकवचनम्; causative—'should cause to be done/should impose'
R
rājā
T
treasury (rājakośa)
O
offender/embezzler

FAQs

Recidivism after settlement, partial recovery suggesting concealment, continued treasury-plunder, and cases formally qualifying for corporal penalties.

Escalation (full/separate/repeated) is tied to ‘rājavacana’—explicit sovereign authorization, not mere officer whim.