Sutra 8
Devanagari script
स चेत्ब्रूयात्दायाद्यादवाप्तममुष्माल् लब्धं क्रीतं कारितमाधिप्रच्छन्नमयमस्य देशः कालश्चोपसम्प्राप्तेः अयमस्यार्घः प्रमाणं लक्षणं मूल्यं च इति तस्यागमसमाधौ मुच्येत ॥ कZ_०४.६.०८ ॥
Transliteration
sa cet brūyāt dāyādyād avāptam amuṣmāl labdhaṃ krītaṃ kāritam ādhipracchannam ayam asya deśaḥ kālaś copasamprāpteḥ ayam asyārghaḥ pramāṇaṃ lakṣaṇaṃ mūlyaṃ ca iti tasyāgamasamādhau mucyeta
Translation
स चेत् ब्रूयात्—दायाद्याद् अवाप्तम्, अमुष्माल् लब्धम्, क्रीतम्, कारितम्, आधिप्रच्छन्नम्; अयम् अस्य देशः कालश् चोपसम्प्राप्तेः, अयम् अस्यार्घः प्रमाणं लक्षणं मूल्यं च—इति; तस्यागमसमाधौ मुच्येत।
Word by Word
सःhe (that person)
सः:
TypePronoun
Rootतद्
Formसर्वनाम; प्रथमा-एकवचन; पुंलिङ्ग
चेत्if
चेत्:
TypeParticle
Rootचेत्
Formनिपात; शर्तार्थक (if)
ब्रूयात्should say / were to say
ब्रूयात्:
TypeVerb
Rootब्रू
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथम-पुरुष; एकवचन
दायाद्यात्from an heir
दायाद्यात्:
TypeNoun
Rootदायाद
Formपञ्चमी-एकवचन; पुंलिङ्ग; अपादान (from)
अवाप्तम्obtained
अवाप्तम्:
TypeParticiple
Rootअव् + आप् (अवाप्)
Formभूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; कर्मपद (that which was obtained)
अमुष्मात्from that (person)
अमुष्मात्:
TypePronoun
Rootअदस्
Formसर्वनाम; पञ्चमी-एकवचन; पुं/नपुंसक; अपादान (from that person)
लब्धम्received / obtained
लब्धम्:
TypeParticiple
Rootलभ्
Formभूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
क्रीतम्bought / purchased
क्रीतम्:
TypeParticiple
Rootक्री
Formभूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
कारितम्caused to be made/done (commissioned)
कारितम्:
TypeParticiple
Rootकृ (णिच्)
Formभूतकृदन्त (क्त); causative sense; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
आधि-प्रच्छन्नम्concealed/covered by a pledge (mortgaged/encumbered)
आधि-प्रच्छन्नम्:
TypeParticiple
Rootप्रच्छद् (प्र + छद्)
Formसमास: षष्ठी/सप्तमी-तत्पुरुष (आधिना प्रच्छन्नम् = concealed under pledge/mortgage); भूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
अयम्this
अयम्:
TypePronoun
Rootइदम्
Formसर्वनाम; प्रथमा-एकवचन; पुंलिङ्ग
अस्यof this / his
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
Formसर्वनाम; षष्ठी-एकवचन; पुं/नपुंसक
देशःplace / locality
देशः:
TypeNoun
Rootदेश
Formप्रथमा-एकवचन; पुंलिङ्ग
कालःtime
कालः:
TypeNoun
Rootकाल
Formप्रथमा-एकवचन; पुंलिङ्ग
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक
उपसम्प्राप्तेःof the acquisition/coming into possession
उपसम्प्राप्तेः:
TypeNoun (action noun)
Rootउप-सम्-प्र-आप् (उपसम्प्राप्)
Formषष्ठी-एकवचन; स्त्रीलिङ्ग (उपसम्प्राप्ति)
अयम्this
अयम्:
TypePronoun
Rootइदम्
Formसर्वनाम; प्रथमा-एकवचन; पुंलिङ्ग
अस्यof this / his
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
Formसर्वनाम; षष्ठी-एकवचन; पुं/नपुंसक
अर्घःvalue / price
अर्घः:
TypeNoun
Rootअर्घ
Formप्रथमा-एकवचन; पुंलिङ्ग
प्रमाणम्proof / evidence (standard)
प्रमाणम्:
TypeNoun
Rootप्रमाण
Formप्रथमा-एकवचन; नपुंसकलिङ्ग
लक्षणम्mark / identifying feature
लक्षणम्:
TypeNoun
Rootलक्षण
Formप्रथमा-एकवचन; नपुंसकलिङ्ग
मूल्यम्price
मूल्यम्:
TypeNoun
Rootमूल्य
Formप्रथमा-एकवचन; नपुंसकलिङ्ग
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक
इतिthus (quoting)
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formइत्यर्थे अव्यय; वाक्यसमाप्तिसूचक
तस्यof him / his
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
Formसर्वनाम; षष्ठी-एकवचन; पुं/नपुंसक
आगम-समाधौin the establishment/settlement of (lawful) acquisition/title
आगम-समाधौ:
TypeNoun
Rootसमाधि
Formसमास: षष्ठी-तत्पुरुष (आगमस्य समाधिः); सप्तमी-एकवचन; पुंलिङ्ग
मुच्येतwould be released / be absolved
मुच्येत:
TypeVerb
Rootमुच्
Formविधिलिङ्/लिङ् (potential/optative); आत्मनेपद; प्रथम-पुरुष; एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive)
Entities Mentioned
P
possessor/claimantS
seller/transferor (implicit)P
pledge system (ādhi)FAQs
A structured provenance narrative with verifiable fields (who/where/when/how acquired + price/measure/marks), functioning like an early compliance checklist.