Sutra 10
Devanagari script
त्रिवर्षप्रजातार्तवायास्तुल्यो गन्तुमदोषः ततः परमतुल्योऽप्यनलंकृतायाः ॥ कZ_०४.१२.१० ॥
Transliteration
trivarṣa-prajātārtavāyās tulyo gantum adoṣaḥ; tataḥ param atulyo 'py analaṃkṛtāyāḥ
Translation
त्रिवर्षप्रजातार्तवायाः समतुल्यं गन्तुम् अदोषः; ततः परम् अतुल्यम् अपि अनलंकृतायाः अदोषः।
Word by Word
त्रिवर्षप्रजाता(a woman) who has borne a child three years ago / three-year postpartum
त्रिवर्षप्रजाता:
TypeAdjective (used substantively)
Rootप्र-√जन्
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (…या इत्यस्य विशेषणम्)
ऋतवायाःof a menstruating / in-season woman
ऋतवायाः:
TypeNoun
Rootऋतु
Formस्त्रीलिङ्गे षष्ठी एकवचनम् (…या इत्यस्य सम्बन्धः)
तुल्यःequal; on a par
तुल्यः:
TypeAdjective
Rootतुल्य
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (गन्तुम् इत्यस्य/अर्थस्य विशेषणरूपेण)
गन्तुम्to go; to approach
गन्तुम्:
TypeVerb (infinitive)
Root√गम्
Formतुमुन्-प्रत्ययान्तम् अव्ययवत्; infinitive ‘to go/approach’
अदोषःnot a fault; blameless; unobjectionable
अदोषः:
TypeNoun (with privative prefix)
Rootदोष
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; अ- उपसर्गेण ‘दोषरहितः’
ततःthen; thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
Formअव्ययम्; ‘thereafter/then’
परम्even more; all the more
परम्:
TypeAdverb (from adjective)
Rootपरम
Formअव्ययीभावे प्रयोगः; ‘still more/especially’
तुल्यःequal; similarly permissible
तुल्यः:
TypeAdjective
Rootतुल्य
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (अदोषः इत्यस्य/वाक्यार्थस्य विशेषणम्)
अपिeven; also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
Formअव्ययम्; ‘even/also’
अनलंकृतायाःof an unadorned (woman)
अनलंकृतायाः:
TypeAdjective (past participle with privative prefix)
Rootअलङ्कृत
Formस्त्रीलिङ्गे षष्ठी एकवचनम्; नञ्-पूर्वकं ‘अलङ्कृत’
Entities Mentioned
W
womanM
man of equal/unequal statusH
husband/guardian (implied duty-bearer)FAQs
Maintenance/provisioning: failure to provide (analaṃkṛtā) reduces the husband’s effective control and weakens grounds to criminalize her movement.